index

Een statische foto wordt keer op keer bekeken. De film is gemaakt in 1993, toen de Bosnische oorlog op zijn hoogtepunt was, en comprimeert ontelbare uren actie tot twee minuten. Je vous salue, Sarajevo is een stukje geschiedenis op zich.

In een winkelcentrum zingen twee vrouwen over hun favoriete spullen, maar ze worden achtervolgd door een gemaskerde kannibaal die vastbesloten is om met geweld hun liefde te veroveren. Possibly in Michigan is een opera-achtig sprookje over kannibalisme en angst in het hart van de Verenigde Staten.

In dit documentaire-essay laat Harun Farocki zien dat de beroemde scène van de gebroeders Lumière met dezelfde titel al de kiem in zich draagt van een te verwachten maatschappelijke ontwikkeling: het uiteindelijke verdwijnen van de toen gecapteerde vorm van industriële arbeid.

Een poëtische samensmelting van Yuri Norsteins herinneringen en zijn hoop en angsten voor de toekomst. De film toont zijn naoorlogse jeugd vol onverwerkte tragedies, maar ook, een klein wolfje uit een slaapliedje. Tale of Tales wordt door velen geprezen als de beste animatiefilm aller tijden.

Schijnbaar willekeurig bewegen de vleugels en andere delen van motten en insecten snel over het scherm. De meeste zijn bruin of sepia; vele zijn doorschijnend. Door de techniek lijkt het alsof ze rechtstreeks op de film zijn geplakt. Van dichtbij zien we patronen in de vleugels, vergelijkbaar met de nerven in een blad. Soms lijken de beelden op papieren uitsnijdingen, zoals bij Matisse.

De eerste film van Ousmane Sembène maakt gebruik van een mix van documentaire- en fictie technieken om het verhaal te vertellen van een jonge karrenbestuurder in Dakar. Borom Sarret illustreert de armoede in Afrika en toont dat onafhankelijkheid de problemen van de bevolking niet heeft opgelost.

Deze postmoderne hervertelling van Karen Carpenters strijd met anorexia maakte haar familie woedend en leidde er aanvankelijk toe dat de film werd verboden. Door archiefmateriaal, talking heads en reenactments met Barbiepoppen te combineren, bekritiseert Todd Haynes de objectivering van vrouwelijke beroemdheden.

Mati Diops experimentele documentaire Atlantiques is een voorloper maar ook een narratieve zijsprong van wat tien jaar later haar langspeeldebuut Atlantics zou worden. Een groep jonge Senegalese mannen praat over een mogelijke poging om de oceaan over te steken naar Spanje.

Spacy werkt het concept van ‘oneindige regressie’ uit door in te zoomen op een tribune waarop geanimeerde foto’s een zoom op dezelfde tribune tonen, ad infinitum, met omkeringen en variaties. Locatie, illusie en tijd worden strikt gecombineerd in een eindeloze cyclus, zoals een Möbiusband of een Escher-film, van langzaam naar snel.

Norman McLaren animeert levende acteurs met de principes die normaal gesproken worden gebruikt om tekeningen of poppen in beweging te brengen. Neighbours is een parabel over twee mensen die met elkaar in conflict komen over een bloem. De politieke context verandert naargelang de persoonlijke standpunten van de kijkers.

Een polemische, uitgesproken persoonlijke documentaire over de ervaringen van zwarte homoseksuelen in Amerika. Marlon Riggs prijst zwarte mannen die van zwarte mannen houden als een revolutionaire daad.

Marguerite Duras neemt ons mee op een nachtelijke autorit door een onbewoond Parijs midden augustus, in één ononderbroken shot vanuit de auto. Van het einde van de nacht tot het ochtendgloren, laaft een verlaten Parijs zich aan aan de ontroerende voice-over van Duras, begeleid door cello.

Een tienjarig meisje uit een sloppenwijk reist naar de stad reist om daar kranten gaat verkopen. Mambety’s rijk geschakeerde kijk op het stadsleven combineert fictie en documentaire en toont de welig tierende armoede en endemische vrouwenhaat in het moderniserende Dakar.

Reassemblage: From the Firelight to the Screen gaat over de bevolking van Senegal en is tegelijk een reflectie op etnografische cinema. De manipulerende mechanismen van de zevende kunst worden zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld wat muziek bij het publiek teweegbrengt.

Wanneer een ongewoon dichte mist het wilde bos in een sluier hult, dwaalt een hulpeloze egel door de poederachtige mist. Zal de jonge bezoeker zijn weg terug naar huis vinden? Hedgehog in the Fog heeft zijn eigen folklore voortgebracht en er staat zelfs een monument voor de egel in Kiev.

Op een eenzame planeet wordt een musical opgevoerd in een moderne marktplaats. De werknemers van verschillende commerciële instellingen, afgebeeld als antropomorfe dieren, gaan om met verveling en existentiële angst door vrolijke showtunes op te voeren.

In het Oscarwinnende The Wrong Trousers, verhuurt de goedhartige, kaasminnende vrijgezel en uitvinder Wallace de kamer van zijn trouwe en intelligente antropomorfe hond Gromit aan een pinguïn.

In het droomachtige verhaal van At Land spoelt een vrouw, gespeeld door filmmaker Maya Deren zelf, aan op een strand en ze maakt een vreemde reis waarbij ze ondermeer andere versies van zichzelf ontmoet. Volgens Deren draait de film over de strijd om je persoonlijke identiteit te behouden.

Hollis Frampton laat foto’s zien en haalt herinneringen op. Na een minuut vatten de foto’s vlam en verbranden ze tot as. In deze zwart-witfilm, onderdeel van een groter werk genaamd Hapax Legomena, smelten herinnering en vooruitblik samen.

Een groep mensen staat aan de rand van de stad rond een vrachtwagen. Naakte mannen, vrouwen en kinderen worden door de achterdeur van het voertuig naar binnen gedreven. Zodra de deur op slot is, monteert een man via de uitlaatpijp, een slang aan op het interieur van de truck.

Agnès Varda woonde in Californië toen een van de Black Panthers-oprichters, Huey P. Newton, in 1967 na een rijbewijscontrole werd gearresteerd voor het doden van een politieagent – volgens de Panthers een overduidelijk geval van racistisch onrecht. De daaropvolgende zomer toog Varda met haar 16mm-camera naar een Free Huey-demonstratie in Oakland.

Een man opent de grote poort van de Lumière-fabriek in Lyon, Frankrijk in 1895. Door de poort en een kleinere deur ernaast stromen arbeiders naar buiten voor de lunch. Als alle arbeiders de fabriek hebben verlaten, sluit de portier de poort weer.

Isle of Flowers toont de cycli van het moderne leven. Wat duidelijk wordt: er rot iets in het kapitalistische systeem. Sinds zijn release heeft de film niets van zijn visuele betekenis of actualiteit heeft verloren.

The Vampires of Poverty is een actiefilm die zich voordoet als een documentaire over filmmakers die armoede uitbuiten voor winst – met een vleugje zwarte humor, maar vooral een vernietigende kritiek op ‘misery porn’ en op het opportunisme van filmmakers die de derde wereld gebruiken om geld te verdienen en prijzen te winnen in Europa.

Een rode ballon met een eigen wil volgt een kleine jongen door de straten van Parijs. Deze betoverende allegorie over onschuld en transcendentie is de enige korte film die ooit een Oscar won voor beste originele scenario.

Nicht löschbares Feuer is een kritiek op de Vietnamoorlog en op de rol van de industrie bij de productie van chemische wapens. Door zijn analyse van de productie, verspreiding en consumptie van beelden, legt Harun Farocki de onlosmakelijke verbanden bloot tussen mediacultuur, politiek, technologie en geweld.

Drie surrealistische voorstellingen van communicatiestoornissen die zich voordoen op alle niveaus van de menselijke samenleving. Tijdens dit 12 minuten durende magnum opus toont Jan Švankmajer zijn virtuositeit en grenzeloze inventiviteit door driemaal van artistieke stijl en animatietechniek te veranderen.

Zbigniew Rybczynski werkte tien maanden lang, acht uur per dag aan het Oscarwinnende Tango. Een wirwar van uitgesneden foto’s met ontelbare figuren van alle slag en leeftijd laat hij samenvallen in een feilloos in elkaar klikkende animatie. Een destijds vormelijk zeer vernieuwend werk.

Wasp volgt een alleenstaande moeder die te jong is om al vier kinderen te hebben en te arm om ze te voeden. Deze met een Oscar bekroonde kortfilm is opgenomen in Dartford, een arbeiderswijk in het zuidoosten van Londen, waar filmmaker Andrea Arnold is opgegroeid.

Deze zwart-wit sciencefictionfilm uit 1902 is ondertussen een gecanoniseerd werk binnen de westerse film. Le Voyage dans la lune was al bij de originele release enorm populair en gebruikte toen bijzonder innovatieve animatie en visuele effecten.

In Outer Space vecht de vrouw niet tegen een onbekende entiteit, maar tegen dat deel van de filmstrip dat normaal gesproken niet te zien is wanneer de film wordt geprojecteerd: de ‘outer space’ van het filmbeeld, bestaande uit de optische soundtrack en de perforaties.

Een gezaghebbende voice-over loopt vooruit op de gebeurtenissen in het beeld en lijkt niet alleen de mensen, auto’s en bewegende objecten op het scherm te bevelen, maar ook de camerabewegingen. Daarmee vestigt John Smith de aandacht op hoe controlerend en sturend de praktijk van voice-over is.

Wavelength bevat bijna geen actie. De ruggengraat van de film is de intussen beroemde zoom vanuit een vaste camerapositie. De toeschouwer wordt ertoe gebracht zich te concentreren op dit centrale element, de foto, totdat het beeld vervaagt en de film ten einde loopt.

Alain Resnais combineert indringende zwart-wit archiefbeelden van de Holocaust, zoals massagraven en de systematische vernietiging, met in kleur gefilmde opnames van de lege kampterreinen van Auschwitz en Majdanek in 1955. Dit contrast benadrukt de verwoestingen van het verleden tegenover de stilte van het heden.

Twee jonge mannen in een pick-up truck. Ze komen uit verschillende delen van de wereld en leren elkaar kennen door middel van de camera. Terwijl de cameralenzen veranderen, komen een landschap van rijstvelden en een filmploeg in beeld.

Germaine Dulacs La Coquille et le Clergyman wordt gezien als de eerste surrealistische film ooit. De film vertelt het verhaal van een geestelijke die smoorverliefd wordt op een mooie vrouw, maar een al even enthousiaste rivaal moet verslaan.

Zuza Banasińska vindt de beroemde Slavische heks Baba Yaga opnieuw uit door een slimme montage van seksistische films uit het archief van de Poolse Educatieve Film Studio. In een verontrustende voice-over stelt die hun eigen non-binaire identiteit in vraag.

De flickerfilm Arnulf Rainer is vandaag nog steeds een mijlpaal in de filmgeschiedenis. In dit radicale werk reduceerde Peter Kubelka cinema tot zijn eenvoudigste vorm van expressie: elk frame bestaat uit licht of duisternis, stilte of geluid.

Een film over de Dare-staking van begin jaren zeventig. Honderden voeten en benen marcheren en bemannen een stakerspost, met het woord ‘solidariteit’ op het scherm. De soundtrack bestaat uit een speech over arbeidsomstandigheden. Net als Wielands eerdere films combineert Solidarity op een unieke manier politiek bewustzijn met een opvallende esthetiek en gevoel voor humor.

Manuel Muñoz Rivas verandert de dagelijkse overtocht van een veerboot op een Spaanse rivier in een rituele oversteek van heilige schoonheid. De zielen van de passagiers dwalen door zwevende verhalen over hun dagelijks leven.

All My Life is een drie minuten durende, glijdende camerabeweging langs een oud houten hek, omlijst door de blauwe lucht erboven en een strook zomerbruin gras daaronder. Op de soundtrack hoor je het gekraak en gesis van een oude plaat. Al snel zingt Ella Fitzgerald “All My Life” in een sessie uit 1936 met pianist Teddy Wilson.

Een tien meter hoge duikplank. Mensen klimmen naar boven: om te springen of om naar beneden te klimmen? Ten Meter Tower is een vermakelijke studie van menselijke kwetsbaarheid.

Dit werk, gefilmd in één ononderbroken take, brengt fragmenten uit het dagelijks leven samen. Op een drukke straathoek voeren drie jonge mannen een gesprek terwijl ze eten. Plots vindt er vlakbij een motorongeluk plaats. Terwijl de menigte zich verspreidt, verschijnen er een jongetje dat straattrucs uitvoert en een meisje dat bier verkoopt.

Elke zaterdag verandert historica en activiste Alicia Vega de kapel van Lo Hermida in een filmzaal voor zo’n honderd kinderen. Zij zagen nog nooit een langspeelfilm en leren in haar workshop meer over cinema. Door films te kijken ontdekken de kinderen een grotere realiteit en een andere wereld.

Een smetteloze witte badkamer verandert al snel in een met bloed bevlekte crime scene in Martin Scorsese’s gewaagde studentenfilm, een krachtige en verontrustende allegorie voor de verschrikkingen van de Vietnamoorlog. Wat begint als een prettige ochtend, loopt al snel vreselijk mis en verandert in een bloederig schouwspel van zelfverminking.

Tijdens de Koude Oorlog werd het Thaise dorp Nabua beschuldigd van het herbergen van communisten. De inwoners werden blootgesteld aan gewelddadige represailles. Phantoms of Nabua roept die wreedheden op, maar dan in een stralende vermomming.

The War Game heeft een verzonnen scenario rond de gevolgen van een explosie in Kent, na de escalatie van een Oost-West conflict. BBC trok er de handen van af: “het effect van de film wordt als te gruwelijk beoordeeld voor uitzending op televisie”. De film had een aanzienlijke invloed op de groeiende campagne voor nucleaire ontwapening.

Tussen 2020 en 2021 filmde de IJslandse filmmaker Hlynur Pálmason zijn drie kinderen terwijl ze een boomhut bouwden in hun achtertuin. Met behulp van een vast kader leverde zijn lockdown project een fascinerende studie op van de seizoenen, op het rustige ritme van spelende kinderen.

In 1976 zorgde de nakende uitbarsting van La Soufrière, de belangrijkste vulkaan van Guadeloupe, ervoor dat het eiland Basse-Terre volledig ontvolkt raakte. Werner Herzog trekt erheen met zijn filmcrew, terwijl het gevaar op zijn hoogtepunt is.

Een rijke jongen speelt alleen met zijn enorme verzameling dure speelgoed. Als hij uit het raam kijkt, ziet hij een arme jongen op straat alleen spelen. Ze duelleren met elkaar en pronken met hun speelgoed in een poging elkaar te overtreffen. Satyajit Ray noemde Two een ‘filmfabel’.

Na het startshot van een stel dat geniet van een picknick, zoomt het beeld steeds verder uit, iedere tien seconden met een factor tien. De film reist zo van de limiet van het ons bekende universum tot de moleculen op iemands hand.

Na de revolutie van 1979 verbood Iran het op het witte doek tonen van mannen en vrouwen die elkaar aanraken. Sindsdien bootsen regisseurs op allerlei manieren extatische spanning na. Nazarbazi maakt van deze intense momenten in de Iraanse film een poëtische collage.

Brieven van een Palestijnse vrouw in het door oorlog verscheurde Libanon aan haar dochter, die ze al jaren niet meer heeft gezien, tonen samen met een reeks foto’s de gevolgen van oorlog en ballingschap voor hun persoonlijke en culturele leven, met een genuanceerd oog voor familierelaties.

In de video-installatie Ever Is Over All plaatst Pipilotti Rist bloemen naast haar magische toverstaf en zet zo daden van agressie en vernietiging om in welwillende en creatieve handelingen. Een anarchistische jonge vrouw slaat vrolijk ruiten in elkaar.

In deze korte animatiefilm van Wallace and Gromit-maker Nick Park worden verschillende dieren in de dierentuin geïnterviewd over hun leefomstandigheden. De film wijst op problemen bij het huisvesten van wilde dieren, maar doet dat met heel wat humor.

De eerste grote film van Jean-Marie Straub en Danièle Huillet introduceerde hun spaarzame en elliptische stijl bij het internationale publiek. Nicht versöhnt oder Es hilft nur Gewalt, wo Gewalt herrscht bracht een intens actueel gevoel binnen in dit verhaal van drie architecten die afrekenen met de traumatische oorlogsgeschiedenis van hun familie.

Irani Bag is een split-screen video-essay over de vermeende onschuld van handtassen in post-revolutionaire Iraanse cinema. Maryam Tafakory brengt hiermee een krachtige politieke analyse van censuur en intimiteit.

Tijdens een vakantie in Cuba in 1963, vier jaar nadat Castro aan de macht kwam, maakte Agnès Varda een fotoreportage die de Cubaanse samenleving en cultuur na de revolutie verkent. Deze prachtige zwart-witcompositie laat de montage lijken op een choreografie en vermengt de foto’s met aanstekelijke Cubaanse ritmes.

In het verstilde maar toch verontrustende Blue presenteren de Thaise meester Apichatpong Weerasethakul en zijn vaste medewerkster Jenjira Pongpas Widner een koortsachtige sluimering en een gechoreografeerde dans van perkamentrollen.

Begone Dull Care brengt een wild stuk muziek tot leven met abstract-expressionistische animatie. Evelyn Lambart en Norman McLaren schilderden kleuren, vormen en transformaties rechtstreeks op hun filmstrip, iets wat onmogelijk te simuleren is met digitale tools.