Spaghetti Aza

Als e-mail alias koos de temperamentvolle Ken Jacobs (1933 – 2025) ongegeneerd voor ‘nervousken’. Jacobs moest inderdaad bij zijn filmvoorstellingen het publiek vaak waarschuwen voor extreme flikker-effecten, die bij de kijker tot epilepsie zouden kunnen leiden. Dat publiek leerde de maker onvermijdelijk kennen als een bijzonder geagiteerde Amerikaanse burger, die elke kans aangreep om zich te verontwaardigen over het staatsapparaat. Tegelijk nodigde hij in volle Vietnam-crisis uit om twee uur lang te mijmeren over de stille schoonheid van een korte film uit 1905, die hij in het grootste detail bestudeerde met zijn camera. Deze Tom Tom the Piper’s Son (1969) werd een klassieker uit de structuralistische film, door Jacobs zelf in 2008 van een digitale remake voorzien (Return to the Scene of the Crime), alsook een 3D-versie (Anaglyph Tom with Puffy Cheeks).

Met ruim 120 titels is de filmografie van Jacobs even uitgebreid als divers. Hij schuwde de epische lengte niet (Star Spangled to Death duurt liefst meer dan zeven uur), maar hij hield ook van ultrakorte videografische experimenten waarin hij een zelfbedachte optische illusie uitspeelde, zijn zogenaamde eternalisms. Jacobs waagde zich zowel aan lyrische als abstracte, nonsensicale als onverbloemd politieke, pornografische of juist bijzonder meditatieve films. Hij recycleerde niet alleen archiefbeelden, maar trad ook graag op met een eigentijdse versie van de toverlantaarn: zijn Nervous Magic Lantern performances. Dat deed hij immer in het gezelschap van zijn partner Flo en doorgaans ook begeleid door avant-garde muzikanten als John Zorn of Aki Onda. Ook dochter Nisi Ariana Jacobs leverde soms de soundtrack.

De mini-home-movie Spaghetti Aza toont een andere kant van nerveuze Ken. Deze vertederende observatie schildert niet alleen het portret van een slaapdronken jongen, maar indirect ook van twee koesterende ouders. Hoewel: om zijn Joodse identiteit te erkennen en tegelijk te problematiseren gaf Jacobs zijn zoon de naam van Azazel, een naam die in het Hebreeuws als synoniem geldt voor zondebok of gevallen engel, en die doorgaans afgebeeld wordt als een gehoornde, demonische figuur.

In 2008 was Azazel inmiddels zelf uitgegroeid tot regisseur, en dook hij nogmaals op in het bed tussen zijn beide ouders. In zijn tweede langspeelfilm Momma’s Man (2008) speelt hij zichzelf en figureren ook Ken en Flo in het decor van hun rommelige, intimistische loft.