Arbeiter verlassen die Fabrik

Workers Leaving the Factory was de eerste bioscoopfilm die ooit in het openbaar werd vertoond. Deze nog steeds bestaande sequentie van 45 seconden toont arbeiders van de fabriek voor fotografische producten in Lyon, eigendom van de broers Louis en Auguste Lumière, die zich haastig en dicht op elkaar gepakt uit de schaduw van de fabriekspoort naar de middagzon begeven. Alleen hier, bij hun vertrek, zijn de arbeiders zichtbaar als sociale groep. Maar waar gaan ze heen? Naar een vergadering? Naar de barricades? Of gewoon naar huis?

Deze vragen hebben generaties documentairemakers beziggehouden. De ruimte voor de fabriekspoorten is namelijk altijd het toneel geweest van sociale conflicten. Bovendien is deze scène een icoon geworden van het narratieve medium in de geschiedenis van de cinema.

In zijn documentaire-essay met dezelfde titel onderzoekt Harun Farocki deze scène via de filmgeschiedenis. Het resultaat van deze inspanning is een fascinerende analyse van het medium zelf, variërend van Chaplins Modern Times tot Fritz Langs Metropolis en Pier Paolo Pasolini’s Accattone!. Farocki’s film laat zien dat de scène van de gebroeders Lumière al de kiem in zich draagt van een te verwachten maatschappelijke ontwikkeling: het uiteindelijke verdwijnen van deze vorm van industriële arbeid.