index

In Zéro de conduite plannen vier opstandige schooljongeren een revolte, in een poging de school over te nemen van hun leerkrachten. De film werd voor het eerst in Parijs vertoond in 1933 maar schokte toen zoveel toeschouwers dat die vervolgens tot het einde van de Tweede Wereldoorlog van de schermen werd verbannen.

De droom van een Iran na de Islamitische Republiek maakt niet alleen deel uit van het online discours, maar ook van het protest op straat. Net dat is wat Iraans beeldend kunstenaar Saleh Kashefi verbeeldt in hun bekroonde video And How Miserable is the Home of Evil: dictator Ali Khamenei komt (eindelijk) ten val.

Dit avant-garde werk legt bloot hoe we ons achter een façade verschuilen in tijden van crisis, alsof er niks aan de hand is. Arthur Lipsetts eerste collagefilm mixt tientallen zwart-wit foto’s met audiofragmenten. De subtiele kritiek op de tijdgeest van de jaren zestig in de Verenigde Staten, leverde de film een Oscarnominatie op.

In Suzan Pitts cultklassieker Asparagus wordt het ontembaar groeien van een aspergeplant gelinkt aan vrouwelijke seksualiteit. Terwijl de urbane wereld absurdistisch doordraait, transformeert de groene vrucht deze realiteit.

Bijna tien jaar na haar recentelijk door filmcritici tot “beste film aller tijden” verkozen Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles, maakte Chantal Akerman het amper twaalf minuten durende J’ai faim, j’ai froid. Daarin lopen twee jonge Brusselse meisjes al kettingrokend weg van huis, richting Parijs.

Een kleurrijke film, waarin Varda het toerisme van de jaren vijftig aan de Côte d’Azur in beeld brengt: heldere hemel, brandende zon en speelse parasols—een toeristische tocht langs het exotisme van de Franse Rivièra, vol prachtige beelden, badend in een sfeer van zorgeloosheid en nostalgie.

In de jaren veertig en vijftig was het werk van de Franse activistische romanschrijver en essayist Jean Genet controversieel door de daarin expliciete homoseksualiteit. Genet maakte in zijn hele leven slechts één film, maar met Un Chant d’amour inspireerde hij wel grote namen als David Bowie en Rainer Werner Fassbinder.

Ook Nobelprijswinnaar Samuel Beckett maakte ooit een film, archetypisch getiteld Film. In een spannende achtervolging vlucht een man voor de blik van een alziend oog. Het desoriënterende camerawerk is van Oscarwinnaar Boris Kaufman, wiens broers Dziga Vertov en Mikhail Kaufman het legendarische zelfreflectieve meesterwerk Man With a Movie Camera (1929) maakten.

Een vrouw, gepeeld door Maya Deren zelf, valt in slaap en heeft levendige dromen. Door middel van repetitieve beelden en een complete mismatch met de objectieve kijk op tijd en ruimte, worden haar duistere innerlijke verlangens uitgebeeld.

Een klein meisje gaat op een verbijsterende reis naar haar verre toekomst. Oorspronkelijk bedoeld als oefening in digitale animatie, bevat World of Tomorrow bedrieglijk eenvoudige stokfiguurtjes tegen een abstracte achtergrond. De film herinnert er ons aan dat we het leven moeten koesteren.

Voor zijn bijdrage aan de omnibus film RO.GO.PA.G (1963) laat Pier Paolo Pasolini Orson Welles zien die een film wil maken over de kruisiging van Jezus, terwijl hijzelf, de cast en de crew zich bijzonder onchristelijk gedragen. La Ricotta is een korte, apocalyptische tirade tegen de conventies van het filmmaken en de kilheid van het hedendaagse christendom.

Eva Giolo portretteert geruisloos en geduldig steeds opnieuw dezelfde actie. Haar eigen lichaam en die van haar geliefden vloeien anoniem in elkaar over via een reeks omhelzingen, vastgelegd op blauwgrijze, vervallen 16mm-pellicule. Aanblikken begraven zich in halzen en vingers verstrengelen zich of strelen liefkozend de contouren van de ander.

Een poëtische documentaire in de vorm van een brief van een zoon aan zijn moeder, maar door haar aan hem voorgelezen. Wat begint als een poging om haar verhaal te vertellen, verandert langzaam in iets anders.

Terwijl Agnès Varda in San Francisco is om haar nieuwste film te promoten, krijgt ze een tip van een kennis. In Sausalito, een stadje in de Bay Area, woont een Griekse schilder genaamd Jean Varda. Zouden ze familie zijn?

In wat algemeen wordt beschouwd als zijn beste film, reduceert Len Lye cinema tot zijn meest elementaire componenten door krassen te maken op pellicule met behulp van verschillende middelen, variërend van tandheelkundige instrumenten tot een oude Indiaanse pijlpunt. De titel verwijst naar een term uit de moderne natuurkunde: ‘free radicals’ zijn deeltjes energie.

Een kat ligt half te slapen, half te luisteren naar Federico Mompou’s “Pájaro triste”. Deze eerste tape in Chris Markers Bestiaire-trilogie, een reeks korte films die uitsluitend aan dieren zijn gewijd, toont zijn geliefde kat, Guillaume-en-Egypte.

Begone Dull Care brengt een wild stuk muziek tot leven met abstract-expressionistische animatie. Evelyn Lambart en Norman McLaren schilderden kleuren, vormen en transformaties rechtstreeks op hun filmstrip, iets wat onmogelijk te simuleren is met digitale tools.

In het verstilde maar toch verontrustende Blue presenteren de Thaise meester Apichatpong Weerasethakul en zijn vaste medewerkster Jenjira Pongpas Widner een koortsachtige sluimering en een gechoreografeerde dans van perkamentrollen.

Tijdens een vakantie in Cuba in 1963, vier jaar nadat Castro aan de macht kwam, maakte Agnès Varda een fotoreportage die de Cubaanse samenleving en cultuur na de revolutie verkent. Deze prachtige zwart-witcompositie laat de montage lijken op een choreografie en vermengt de foto’s met aanstekelijke Cubaanse ritmes.

Irani Bag is een split-screen video-essay over de vermeende onschuld van handtassen in post-revolutionaire Iraanse cinema. Maryam Tafakory brengt hiermee een krachtige politieke analyse van censuur en intimiteit.

De eerste grote film van Jean-Marie Straub en Danièle Huillet introduceerde hun spaarzame en elliptische stijl bij het internationale publiek. Nicht versöhnt oder Es hilft nur Gewalt, wo Gewalt herrscht bracht een intens actueel gevoel binnen in dit verhaal van drie architecten die afrekenen met de traumatische oorlogsgeschiedenis van hun familie.

In deze korte animatiefilm van Wallace and Gromit-maker Nick Park worden verschillende dieren in de dierentuin geïnterviewd over hun leefomstandigheden. De film wijst op problemen bij het huisvesten van wilde dieren, maar doet dat met heel wat humor.

In de video-installatie Ever Is Over All plaatst Pipilotti Rist bloemen naast haar magische toverstaf en zet zo daden van agressie en vernietiging om in welwillende en creatieve handelingen. Een anarchistische jonge vrouw slaat vrolijk ruiten in elkaar.

Brieven van een Palestijnse vrouw in het door oorlog verscheurde Libanon aan haar dochter, die ze al jaren niet meer heeft gezien, tonen samen met een reeks foto’s de gevolgen van oorlog en ballingschap voor hun persoonlijke en culturele leven, met een genuanceerd oog voor familierelaties.

Na de revolutie van 1979 verbood Iran het op het witte doek tonen van mannen en vrouwen die elkaar aanraken. Sindsdien bootsen regisseurs op allerlei manieren extatische spanning na. Nazarbazi maakt van deze intense momenten in de Iraanse film een poëtische collage.

Na het startshot van een stel dat geniet van een picknick, zoomt het beeld steeds verder uit, iedere tien seconden met een factor tien. De film reist zo van de limiet van het ons bekende universum tot de moleculen op iemands hand.

Een rijke jongen speelt alleen met zijn enorme verzameling dure speelgoed. Als hij uit het raam kijkt, ziet hij een arme jongen op straat alleen spelen. Ze duelleren met elkaar en pronken met hun speelgoed in een poging elkaar te overtreffen. Satyajit Ray noemde Two een ‘filmfabel’.

In 1976 zorgde de nakende uitbarsting van La Soufrière, de belangrijkste vulkaan van Guadeloupe, ervoor dat het eiland Basse-Terre volledig ontvolkt raakte. Werner Herzog trekt erheen met zijn filmcrew, terwijl het gevaar op zijn hoogtepunt is.

Tussen 2020 en 2021 filmde de IJslandse filmmaker Hlynur Pálmason zijn drie kinderen terwijl ze een boomhut bouwden in hun achtertuin. Met behulp van een vast kader leverde zijn lockdown project een fascinerende studie op van de seizoenen, op het rustige ritme van spelende kinderen.

The War Game heeft een verzonnen scenario rond de gevolgen van een explosie in Kent, na de escalatie van een Oost-West conflict. BBC trok er de handen van af: “het effect van de film wordt als te gruwelijk beoordeeld voor uitzending op televisie”. De film had een aanzienlijke invloed op de groeiende campagne voor nucleaire ontwapening.

Tijdens de Koude Oorlog werd het Thaise dorp Nabua beschuldigd van het herbergen van communisten. De inwoners werden blootgesteld aan gewelddadige represailles. Phantoms of Nabua roept die wreedheden op, maar dan in een stralende vermomming.

Een smetteloze witte badkamer verandert al snel in een met bloed bevlekte crime scene in Martin Scorsese’s gewaagde studentenfilm, een krachtige en verontrustende allegorie voor de verschrikkingen van de Vietnamoorlog. Wat begint als een prettige ochtend, loopt al snel vreselijk mis en verandert in een bloederig schouwspel van zelfverminking.

Elke zaterdag verandert historica en activiste Alicia Vega de kapel van Lo Hermida in een filmzaal voor zo’n honderd kinderen. Zij zagen nog nooit een langspeelfilm en leren in haar workshop meer over cinema. Door films te kijken ontdekken de kinderen een grotere realiteit en een andere wereld.

Dit werk, gefilmd in één ononderbroken take, brengt fragmenten uit het dagelijks leven samen. Op een drukke straathoek voeren drie jonge mannen een gesprek terwijl ze eten. Plots vindt er vlakbij een motorongeluk plaats. Terwijl de menigte zich verspreidt, verschijnen er een jongetje dat straattrucs uitvoert en een meisje dat bier verkoopt.

Een tien meter hoge duikplank. Mensen klimmen naar boven: om te springen of om naar beneden te klimmen? Ten Meter Tower is een vermakelijke studie van menselijke kwetsbaarheid.

All My Life is een drie minuten durende, glijdende camerabeweging langs een oud houten hek, omlijst door de blauwe lucht erboven en een strook zomerbruin gras daaronder. Op de soundtrack hoor je het gekraak en gesis van een oude plaat. Al snel zingt Ella Fitzgerald “All My Life” in een sessie uit 1936 met pianist Teddy Wilson.

Manuel Muñoz Rivas verandert de dagelijkse overtocht van een veerboot op een Spaanse rivier in een rituele oversteek van heilige schoonheid. De zielen van de passagiers dwalen door zwevende verhalen over hun dagelijks leven.

Een film over de Dare-staking van begin jaren zeventig. Honderden voeten en benen marcheren en bemannen een stakerspost, met het woord ‘solidariteit’ op het scherm. De soundtrack bestaat uit een speech over arbeidsomstandigheden. Net als Wielands eerdere films combineert Solidarity op een unieke manier politiek bewustzijn met een opvallende esthetiek en gevoel voor humor.

De flickerfilm Arnulf Rainer is vandaag nog steeds een mijlpaal in de filmgeschiedenis. In dit radicale werk reduceerde Peter Kubelka cinema tot zijn eenvoudigste vorm van expressie: elk frame bestaat uit licht of duisternis, stilte of geluid.

Zuza Banasińska vindt de beroemde Slavische heks Baba Yaga opnieuw uit door een slimme montage van seksistische films uit het archief van de Poolse Educatieve Film Studio. In een verontrustende voice-over stelt die hun eigen non-binaire identiteit in vraag.

Germaine Dulacs La Coquille et le Clergyman wordt gezien als de eerste surrealistische film ooit. De film vertelt het verhaal van een geestelijke die smoorverliefd wordt op een mooie vrouw, maar een al even enthousiaste rivaal moet verslaan.

Twee jonge mannen in een pick-up truck. Ze komen uit verschillende delen van de wereld en leren elkaar kennen door middel van de camera. Terwijl de cameralenzen veranderen, komen een landschap van rijstvelden en een filmploeg in beeld.

Alain Resnais combineert indringende zwart-wit archiefbeelden van de Holocaust, zoals massagraven en de systematische vernietiging, met in kleur gefilmde opnames van de lege kampterreinen van Auschwitz en Majdanek in 1955. Dit contrast benadrukt de verwoestingen van het verleden tegenover de stilte van het heden.