index

Kunstenaar Eva Giolo filmt haar vrienden in hun eigen huis en vraagt hen enkele kleine handelingen uit te voeren: gebaren die de fragiele balans van het dagelijks leven weerspiegelen, en soms agressiever worden. Een cinematografisch gedicht als antwoord op de wereldwijde pandemie van 2020.

Een slapende man droomt van een schemerende stad. Hij is de belichaming van elke engelachtige minnaar. De film duikt in en uit zijn pulserende erotische droom: in zijn opwinding droomt hij van landschappen, meer nog, van zelf het landschap te worden.

Fireworks uit 1947 is een mijlpaal: de eerste Amerikaanse film met een gay verhaal. Kenneth Anger zelf speelt de hoofdrol. De film illustreert het ontwaken van een onderdrukt verlangen, een grove fantasie.

La Jetée speelt zich af in een post-apocalyptische nabije toekomst. De levendige jeugdherinneringen van een naamloze man maken hem de perfecte proefpersoon voor een experiment in tijdreizen. Na een lange periode van conditionering wordt hij naar het verleden gestuurd, waar hij verliefd wordt op een vrouw die hij eerder zag op een pier.

In The Black Tower betreden we de wereld van een man die wordt achtervolgd door een toren die hem door heel Londen lijkt te volgen. John Smiths film is een mooi voorbeeld van hoe film zowel speelt met emoties als met de filmtaal zelf.

Scorpio Rising is misschien wel Kenneth Angers bekendste werk. Op de beats van jaren zestig popmuziek volgt de film een groepje bikers en exploreert thema’s zoals het occulte, homoseksualiteit en nazisme. Ook het idoliseren van rebellerende publieke figuren als James Dean en Marlon Brando staat centraal.

In mei 2014 werden twee ongewapende Palestijnse tieners gedood door Israëlische soldaten op de Westelijke Jordaanoever. Lawrence Abu Hamdan maakte een audio-analyse om vast te stellen of er rubberen of scherpe kogels werden gebruikt. Via gevisualiseerde geluidsgolven vertelt hij een verhaal over ongelijkheid.

Deze experimentele film duikt in gevoelens van verlies en hulpeloosheid, restanten na een traumatische ervaring. De emotionele wonden worden visueel vertaald in een pulserende aanwezigheid die een donker en verontrustend beeld van vrouwelijkheid belichaamt.

De droom van een Iran na de Islamitische Republiek maakt niet alleen deel uit van het online discours, maar ook van het protest op straat. Net dat is wat Iraans beeldend kunstenaar Saleh Kashefi verbeeldt in hun bekroonde video And How Miserable is the Home of Evil: dictator Ali Khamenei komt (eindelijk) ten val.

Dit avant-garde werk legt bloot hoe we ons achter een façade verschuilen in tijden van crisis, alsof er niks aan de hand is. Arthur Lipsetts eerste collagefilm mixt tientallen zwart-wit foto’s met audiofragmenten. De subtiele kritiek op de tijdgeest van de jaren zestig in de Verenigde Staten, leverde de film een Oscarnominatie op.

Een vrouw, gepeeld door Maya Deren zelf, valt in slaap en heeft levendige dromen. Door middel van repetitieve beelden en een complete mismatch met de objectieve kijk op tijd en ruimte, worden haar duistere innerlijke verlangens uitgebeeld.

Eva Giolo portretteert geruisloos en geduldig steeds opnieuw dezelfde actie. Haar eigen lichaam en die van haar geliefden vloeien anoniem in elkaar over via een reeks omhelzingen, vastgelegd op blauwgrijze, vervallen 16mm-pellicule. Aanblikken begraven zich in halzen en vingers verstrengelen zich of strelen liefkozend de contouren van de ander.

Een poëtische documentaire in de vorm van een brief van een zoon aan zijn moeder, maar door haar aan hem voorgelezen. Wat begint als een poging om haar verhaal te vertellen, verandert langzaam in iets anders.

In wat algemeen wordt beschouwd als zijn beste film, reduceert Len Lye cinema tot zijn meest elementaire componenten door krassen te maken op pellicule met behulp van verschillende middelen, variërend van tandheelkundige instrumenten tot een oude Indiaanse pijlpunt. De titel verwijst naar een term uit de moderne natuurkunde: ‘free radicals’ zijn deeltjes energie.

Begone Dull Care brengt een wild stuk muziek tot leven met abstract-expressionistische animatie. Evelyn Lambart en Norman McLaren schilderden kleuren, vormen en transformaties rechtstreeks op hun filmstrip, iets wat onmogelijk te simuleren is met digitale tools.

In het verstilde maar toch verontrustende Blue presenteren de Thaise meester Apichatpong Weerasethakul en zijn vaste medewerkster Jenjira Pongpas Widner een koortsachtige sluimering en een gechoreografeerde dans van perkamentrollen.

In de video-installatie Ever Is Over All plaatst Pipilotti Rist bloemen naast haar magische toverstaf en zet zo daden van agressie en vernietiging om in welwillende en creatieve handelingen. Een anarchistische jonge vrouw slaat vrolijk ruiten in elkaar.

Brieven van een Palestijnse vrouw in het door oorlog verscheurde Libanon aan haar dochter, die ze al jaren niet meer heeft gezien, tonen samen met een reeks foto’s de gevolgen van oorlog en ballingschap voor hun persoonlijke en culturele leven, met een genuanceerd oog voor familierelaties.

Na het startshot van een stel dat geniet van een picknick, zoomt het beeld steeds verder uit, iedere tien seconden met een factor tien. De film reist zo van de limiet van het ons bekende universum tot de moleculen op iemands hand.

Tijdens de Koude Oorlog werd het Thaise dorp Nabua beschuldigd van het herbergen van communisten. De inwoners werden blootgesteld aan gewelddadige represailles. Phantoms of Nabua roept die wreedheden op, maar dan in een stralende vermomming.

All My Life is een drie minuten durende, glijdende camerabeweging langs een oud houten hek, omlijst door de blauwe lucht erboven en een strook zomerbruin gras daaronder. Op de soundtrack hoor je het gekraak en gesis van een oude plaat. Al snel zingt Ella Fitzgerald “All My Life” in een sessie uit 1936 met pianist Teddy Wilson.

De flickerfilm Arnulf Rainer is vandaag nog steeds een mijlpaal in de filmgeschiedenis. In dit radicale werk reduceerde Peter Kubelka cinema tot zijn eenvoudigste vorm van expressie: elk frame bestaat uit licht of duisternis, stilte of geluid.

Zuza Banasińska vindt de beroemde Slavische heks Baba Yaga opnieuw uit door een slimme montage van seksistische films uit het archief van de Poolse Educatieve Film Studio. In een verontrustende voice-over stelt die hun eigen non-binaire identiteit in vraag.

Germaine Dulacs La Coquille et le Clergyman wordt gezien als de eerste surrealistische film ooit. De film vertelt het verhaal van een geestelijke die smoorverliefd wordt op een mooie vrouw, maar een al even enthousiaste rivaal moet verslaan.

Twee jonge mannen in een pick-up truck. Ze komen uit verschillende delen van de wereld en leren elkaar kennen door middel van de camera. Terwijl de cameralenzen veranderen, komen een landschap van rijstvelden en een filmploeg in beeld.

Wavelength bevat bijna geen actie. De ruggengraat van de film is de intussen beroemde zoom vanuit een vaste camerapositie. De toeschouwer wordt ertoe gebracht zich te concentreren op dit centrale element, de foto, totdat het beeld vervaagt en de film ten einde loopt.

Een gezaghebbende voice-over loopt vooruit op de gebeurtenissen in het beeld en lijkt niet alleen de mensen, auto’s en bewegende objecten op het scherm te bevelen, maar ook de camerabewegingen. Daarmee vestigt John Smith de aandacht op hoe controlerend en sturend de praktijk van voice-over is.

In Outer Space vecht de vrouw niet tegen een onbekende entiteit, maar tegen dat deel van de filmstrip dat normaal gesproken niet te zien is wanneer de film wordt geprojecteerd: de ‘outer space’ van het filmbeeld, bestaande uit de optische soundtrack en de perforaties.

Zbigniew Rybczynski werkte tien maanden lang, acht uur per dag aan het Oscarwinnende Tango. Een wirwar van uitgesneden foto’s met ontelbare figuren van alle slag en leeftijd laat hij samenvallen in een feilloos in elkaar klikkende animatie. Een destijds vormelijk zeer vernieuwend werk.

Drie surrealistische voorstellingen van communicatiestoornissen die zich voordoen op alle niveaus van de menselijke samenleving. Tijdens dit 12 minuten durende magnum opus toont Jan Švankmajer zijn virtuositeit en grenzeloze inventiviteit door driemaal van artistieke stijl en animatietechniek te veranderen.

Hollis Frampton laat foto’s zien en haalt herinneringen op. Na een minuut vatten de foto’s vlam en verbranden ze tot as. In deze zwart-witfilm, onderdeel van een groter werk genaamd Hapax Legomena, smelten herinnering en vooruitblik samen.

In het droomachtige verhaal van At Land spoelt een vrouw, gespeeld door filmmaker Maya Deren zelf, aan op een strand en ze maakt een vreemde reis waarbij ze ondermeer andere versies van zichzelf ontmoet. Volgens Deren draait de film over de strijd om je persoonlijke identiteit te behouden.

Spacy werkt het concept van ‘oneindige regressie’ uit door in te zoomen op een tribune waarop geanimeerde foto’s een zoom op dezelfde tribune tonen, ad infinitum, met omkeringen en variaties. Locatie, illusie en tijd worden strikt gecombineerd in een eindeloze cyclus, zoals een Möbiusband of een Escher-film, van langzaam naar snel.

Schijnbaar willekeurig bewegen de vleugels en andere delen van motten en insecten snel over het scherm. De meeste zijn bruin of sepia; vele zijn doorschijnend. Door de techniek lijkt het alsof ze rechtstreeks op de film zijn geplakt. Van dichtbij zien we patronen in de vleugels, vergelijkbaar met de nerven in een blad. Soms lijken de beelden op papieren uitsnijdingen, zoals bij Matisse.

In een winkelcentrum zingen twee vrouwen over hun favoriete spullen, maar ze worden achtervolgd door een gemaskerde kannibaal die vastbesloten is om met geweld hun liefde te veroveren. Possibly in Michigan is een opera-achtig sprookje over kannibalisme en angst in het hart van de Verenigde Staten.

Een statische foto wordt keer op keer bekeken. De film is gemaakt in 1993, toen de Bosnische oorlog op zijn hoogtepunt was, en comprimeert ontelbare uren actie tot twee minuten. Je vous salue, Sarajevo is een stukje geschiedenis op zich.

Alles in Anticipation of the Night wordt in een veelheid van aspecten getoond, in wisselende snelheden, met cruciale lichtwisselingen en korreligheid. Deze film neemt afscheid van de laatste zieltogende gedachte aan de zichtbare hoofdpersoon en alle primitieve ‘point of view’-trucjes van de narratieve cinema.

Deze korte animatiefilm lijkt speels op het eerste gezicht, maar vertelt in feite op verontrustende manier het verhaal van een leven in de marge van de samenleving. Terwijl de filmmaker citaten voorleest uit gesprekken met een invalide man uit Oost-Duitsland, komt een mechanisch ballet van lichtschakelaars en plastic poppen in beweging.

Chick Strand laat vijf vrouwen met directe, openhartige verhalen hun ervaringen delen van gendergerelateerde pijn en vreugde. Soft Fiction gaat in op de identificatie met en de weergave van vrouwelijkheid, en het verschil tussen consensuele en misbruikende seksualiteit.

Met een 16mm Bolex-camera bedacht de Frans-Peruaanse filmmaker Rose Lowder (1941) haar eigen, unieke manier van filmen. In haar cinema van perceptie verweeft ze tijd en ruimte. Haar beroemde “Bouquets” bestaan uit een reeks composities van één minuut waarvan niet minder dan 1440 op verschillende tijdstippen gefilmde frames met elkaar zijn verweven, zodat elk boeket bloemen ook een boeket beelden wordt.

Deze avant-garde klassieker is een intieme impressie van de geboorte van een kind, gefilmd door de aanstaande vader zelf, Stan Brakhage. Hij filmt de eerste weeën, het moment van geboorte en het doorknippen van de navelstreng van zijn eerste kind.

Van Barbara Hammers oeuvre met meer dan tachtig audiovisuele werken blijft Dyketactics uit 1974 het meest iconisch. Met deze vier minuten durende lofzang op lesbische seksualiteit, maakte Hammer haar nieuw ontluikende seksuele identiteit publiek bekend.

Een stille meditatie over de dood waarin lichamen in een mortuarium worden getoond. In dit werk, een van de meest schokkende voorbeelden van body horror, maakt Brakhage onze eigen perceptie tot het monster.