Niels Putman

Schrijver-regisseur Alice Brygo’s Ardent Other kijkt naar de teloorgang van Frankrijk. De film opent op woensdag 13 maart Shortscreen, yanco’s jaarlijkse afspraak met genrecinema in samenwerking met Offscreen.

Het is verleidelijk om de esthetiek van de Griekse filmmaker Jacqueline Lentzou, die al enkele jaren een begrip is binnen het kortefilmcircuit, te reduceren tot louter meanderend. Haar werk tast doorgaans wat in het rond, meer op zoek naar de texturen van haar protagonisten dan naar enige plot of narratieve logica. Lentzou is geïnteresseerd in de manier waarop het zonlicht door een vuil raam binnenvalt en hoe de gebroken stralen langzaam een huilend gezicht onthullen, niet zozeer in waarom er wordt gehuild.

“We’re running?” vraagt Mekas de cameraman. “We’re running!” antwoordt die. Mekas stelt de vraag nogmaals, alsof hij niet helemaal zeker is. Dan haalt hij een uurwerk tevoorschijn. “It’s a quarter to two, Saint Paul time. We should be finished by five minutes after two.” Zo begint Jonas Mekas’ Self-Portrait (1980). Ondanks de titel filmt Mekas niet zelf. Hij richt zich tot een cameraman. Mekas staat in een tuin voor een huisje van vrienden in Saint Paul, Minnesota, en drinkt een blikje bier.

In dit zogenaamde post-truth tijdperk vervaagt de grens tussen feit en fictie tot een kwestie van stijl: wat aannemelijk lijkt, wordt geaccepteerd als echt. De opkomst van generatieve artificiële intelligentie versnelt deze desintegratie maar formaliseert ze bovendien ook. Waarheid wordt zo niet langer ontdekt, maar wel geproduceerd. White Cloud / 白云 (2023) van Emmanuel Van der Auwera is een interessante casestudy over deze destabilisatie van waarheid, beeld en representatie.

Voor een vluchteling of migrant zijn herinneringen aan een vorig leven niet zomaar kapot; ze zijn in twee, drie, vier of meer stukken gebroken en gedoemd om los van elkaar te bestaan. Deze gespleten herinneringen kunnen wel een aparte gloed uitstralen, zoals blijkt uit de korte film Old Child van Elettra Bisogno en Hazem Alqaddi. De film staat stil bij de paradox van de titel, waarin ouderdom en kindertijd aan elkaar gekoppeld worden, alsof er geen tijd of ruimte is tussen deze twee uiteinden van het menselijke levensspectrum.

Het is onvermijdelijk dat Because We Are Visual (2010) van Olivia Rochette en Gerard-Jan Claes, zo’n veertien jaar na release, nu aanvoelt als uit een lang vervlogen tijd, waarin we nog videoblog zeiden in plaats van vlog. In deze compilatie van videodagboeken, verzameld uit openbare online bronnen en vervolgens geordend in hoofdstukken, geven Rochette en Claes geen audiocommentaar, maar maken middels montage wel impliciete opmerkingen.