Terugkerende dromen

Tijdens een bezoek aan het huis van haar overgrootouders in Moldavië, waar haar oom haar seksueel misbruikte toen ze negen was, filmt Lucovnicova de plek van haar jeugdtrauma met een gereserveerde ambiguïteit. Een shot van de zonovergoten gevel omlijst ze met flitsen van oom Tudor, die de idyllische sfeer van de landelijke omgeving doorbreken. “Zo fris, zo groen,” merkt haar moeder enthousiast op. “Dit is mijn kindertijd en mijn jeugd.” Lucovnicova’s lens legt haar moeders nostalgie weliswaar vast, maar deelt niet in dat sentiment.

Cineast-antropoloog Luc de Heusch (1927-2012) toont in Gestes du repas een reeks rites van de etende Belg, van borstvoeding tot een koffietafel na de begrafenis, van maaltijden in de fabriekskantine tot een koud buffet onder een Laatste Avondmaal in het Museum voor Schone Kunsten in Brussel. Zelf had De Heusch met zijn korte documentaire een portret van de Belgische samenleving voor ogen. Meer nog dan een symfonie van smullen, smakken en slurpen zien we een aaneenschakeling van sociale codes, in diverse bevolkingsgroepen. Rites waren wat zowel de antropoloog als de cineast De Heusch interesseerde, in een tijd vol omwentelingen in de verhouding tussen die twee disciplines.

Op 27 mei 2019 landen Paul Shemisi en Nizar Saleh, de Congolese helft van het Belgisch-Congolese filmcollectief Faire-Part, op de luchthaven van Luanda in Angola. Ondanks een geplande, aansluitende connectie zal het duo pas twee dagen later opnieuw opstijgen om hun reis naar Frankfurt verder te zetten. In de filmische brief L’escale doen Shemisi en Saleh hun verhaal over die akelige 'stopover'.

In haar vroege kortfilms tekende Chantal Akerman, moedwillig maar ook onbewust, de contouren van haar eigen toekomst uit. Alle fundamenten van haar oeuvre, vormelijk en inhoudelijk, werden er gezet.

Het is onvermijdelijk dat Because We Are Visual (2010) van Olivia Rochette en Gerard-Jan Claes, zo’n veertien jaar na release, nu aanvoelt als uit een lang vervlogen tijd, waarin we nog videoblog zeiden in plaats van vlog. In deze compilatie van videodagboeken, verzameld uit openbare online bronnen en vervolgens geordend in hoofdstukken, geven Rochette en Claes geen audiocommentaar, maar maken middels montage wel impliciete opmerkingen.

Er zit een zekere plechtigheid in deze weergave van de natuur: als cameraman gaat Van de Wiele in sommige beelden letterlijk op zijn knieën, filmt de planten van onderaf en laat hun kronen afsteken tegen een strakblauwe hemel waar zij hun vingers naar uit strekken, alsof zij — mits ongesnoeid — tot in de eeuwigheid door zouden blijven groeien, dichter en dichter tot hun voedende zon. Er wordt hier een gunst aan de anjers verleend, zo voelt het; per stuk gekadreerd zijn zij even bevrijd van de massaproductie, een ruimte waarin een bloem verandert in de bloem.

Tussen een eerste date en een eerste kus, tussen een afscheid en een begrafenis, tussen een laatste examen en een proclamatie liggen ogenschijnlijk lege momenten. Met All We Ever Wanted Was Everything zoomt Enzo Smits daar op in. Hij vindt er een schoonheid die zich niet snel laat opmerken. Eerder dan een narratief geheel is Smits’ debuutfilm een stroom aan impressies. Een groep vrienden vult samen hun vrije tijd. Ze praten, wandelen en gamen. Ze staren voor zich uit en dwalen af. Waarop wachten ze? De eerste schooldag? Een taxi? Het aanbreken van hun volwassenheid? Een klok tikt hoorbaar op de achtergrond terwijl een van de jongens een kop thee opwarmt. De tijd glipt hen door de vingers, maar niemand haast zich. Opgroeien is een les in wachten.