Tussen werelden

Mars, Oman van Vanessa del Campo volgt een team wetenschappers en aspirant-astronauten dat zich in Oman voorbereid op de verkenning van Mars. Del Campo’s observerende aanpak legt latente oriëntalistische spanningen bloot binnen het idee van de woestijn als een canvas waarop we onze ideeën zorgeloos kunnen projecteren. Twee Omaanse tienermeisjes die wetenschap studeren volgen de astronauten, en ook de bedoeïenen vertellen verhalen over de hemel en de woestijn.

Olie en water hebben mee de geschiedenis van de woestijn bepaald; Del Campo onderstreept met discretie de economische en politieke nuances van de regio. Zonder al te veel woorden en te openlijk politiek te zijn, onthullen haar observaties veel subtekst. De woestijn mag voor zichzelf spreken in rustige, meditatieve shots die schilderachtig maar nooit exotiserend zijn, net door Del Campo’s kadrering die altijd terugkeert naar de lokale blik. De woestijnvlakte wordt niet behandeld als een plek van legende en avontuur maar geven het land kracht, en verheffen het van decor tot onderwerp.

“Ik dacht dat het dieven waren,” vertelt een lokale man over zijn verwarring toen hij de wetenschappers voor het eerst zag. Zo misplaatst zijn ze in de woestijn, prutsend, gravend en metend in hun glimmende pakken. Maar deze opmerking is ook onbedoeld ironisch. De training van de astronauten in de woestijn is een kleine simulacrum van een koloniaal gebaar, onschuldig en niet zo bedoeld in deze context, maar het doet wel denken aan de vele keren in de geschiedenis waarin blanken het op zich namen om technologie naar de woestijn te brengen. Is hun rollenspel niet een beetje gek? Del Campo zinspeelt hierop, maar benadrukt de oprechtheid van de astronauten door hen hun angsten en grote dromen over de ruimte te laten vertellen.

Mars, Oman wisselt sympathie voor de wetenschappers af met scènes die hun blind enthousiasme onderstrepen, wat leidt tot een koloniaal dilemma. Bij ontdekkingsreizen is er altijd een bewonderenswaardig verlangen naar vooruitgang, een dorst om te gaan daar waar nog niemand is geweest. De geschiedenis heeft ons echter geleerd dat dit een vat is voor corruptie en dat zo’n reizen veelal politiek gekleurd zijn. Dit contrast tussen onschuldige dromen en stompzinnige hebzucht sluimert doorheen de film. Daardoor stel je je vragen bij de precieze positie van de astronauten. Wat dachten de Grote Ontdekkingsreizigers toen ze vertrokken? Wisten ze wat er zou komen? Waar ligt de grens tussen een proto-kolonisator en een pionier van de wetenschap? Het is makkelijk om te zien hoe ruimteverkenning vaak koloniale terminologie gebruikt: Mars moet veroverd worden.