index

Fireworks uit 1947 is een mijlpaal: de eerste Amerikaanse film met een gay verhaal. Kenneth Anger zelf speelt de hoofdrol. De film illustreert het ontwaken van een onderdrukt verlangen, een grove fantasie.

In The Black Tower betreden we de wereld van een man die wordt achtervolgd door een toren die hem door heel Londen lijkt te volgen. John Smiths film is een mooi voorbeeld van hoe film zowel speelt met emoties als met de filmtaal zelf.

Scorpio Rising is misschien wel Kenneth Angers bekendste werk. Op de beats van jaren zestig popmuziek volgt de film een groepje bikers en exploreert thema’s zoals het occulte, homoseksualiteit en nazisme. Ook het idoliseren van rebellerende publieke figuren als James Dean en Marlon Brando staat centraal.

Dit avant-garde werk legt bloot hoe we ons achter een façade verschuilen in tijden van crisis, alsof er niks aan de hand is. Arthur Lipsetts eerste collagefilm mixt tientallen zwart-wit foto’s met audiofragmenten. De subtiele kritiek op de tijdgeest van de jaren zestig in de Verenigde Staten, leverde de film een Oscarnominatie op.

Een vrouw, gepeeld door Maya Deren zelf, valt in slaap en heeft levendige dromen. Door middel van repetitieve beelden en een complete mismatch met de objectieve kijk op tijd en ruimte, worden haar duistere innerlijke verlangens uitgebeeld.

In wat algemeen wordt beschouwd als zijn beste film, reduceert Len Lye cinema tot zijn meest elementaire componenten door krassen te maken op pellicule met behulp van verschillende middelen, variërend van tandheelkundige instrumenten tot een oude Indiaanse pijlpunt. De titel verwijst naar een term uit de moderne natuurkunde: ‘free radicals’ zijn deeltjes energie.

Begone Dull Care brengt een wild stuk muziek tot leven met abstract-expressionistische animatie. Evelyn Lambart en Norman McLaren schilderden kleuren, vormen en transformaties rechtstreeks op hun filmstrip, iets wat onmogelijk te simuleren is met digitale tools.

All My Life is een drie minuten durende, glijdende camerabeweging langs een oud houten hek, omlijst door de blauwe lucht erboven en een strook zomerbruin gras daaronder. Op de soundtrack hoor je het gekraak en gesis van een oude plaat. Al snel zingt Ella Fitzgerald “All My Life” in een sessie uit 1936 met pianist Teddy Wilson.

De flickerfilm Arnulf Rainer is vandaag nog steeds een mijlpaal in de filmgeschiedenis. In dit radicale werk reduceerde Peter Kubelka cinema tot zijn eenvoudigste vorm van expressie: elk frame bestaat uit licht of duisternis, stilte of geluid.

Germaine Dulacs La Coquille et le Clergyman wordt gezien als de eerste surrealistische film ooit. De film vertelt het verhaal van een geestelijke die smoorverliefd wordt op een mooie vrouw, maar een al even enthousiaste rivaal moet verslaan.

Wavelength bevat bijna geen actie. De ruggengraat van de film is de intussen beroemde zoom vanuit een vaste camerapositie. De toeschouwer wordt ertoe gebracht zich te concentreren op dit centrale element, de foto, totdat het beeld vervaagt en de film ten einde loopt.

In Outer Space vecht de vrouw niet tegen een onbekende entiteit, maar tegen dat deel van de filmstrip dat normaal gesproken niet te zien is wanneer de film wordt geprojecteerd: de ‘outer space’ van het filmbeeld, bestaande uit de optische soundtrack en de perforaties.

Hollis Frampton laat foto’s zien en haalt herinneringen op. Na een minuut vatten de foto’s vlam en verbranden ze tot as. In deze zwart-witfilm, onderdeel van een groter werk genaamd Hapax Legomena, smelten herinnering en vooruitblik samen.

In het droomachtige verhaal van At Land spoelt een vrouw, gespeeld door filmmaker Maya Deren zelf, aan op een strand en ze maakt een vreemde reis waarbij ze ondermeer andere versies van zichzelf ontmoet. Volgens Deren draait de film over de strijd om je persoonlijke identiteit te behouden.

Spacy werkt het concept van ‘oneindige regressie’ uit door in te zoomen op een tribune waarop geanimeerde foto’s een zoom op dezelfde tribune tonen, ad infinitum, met omkeringen en variaties. Locatie, illusie en tijd worden strikt gecombineerd in een eindeloze cyclus, zoals een Möbiusband of een Escher-film, van langzaam naar snel.

Schijnbaar willekeurig bewegen de vleugels en andere delen van motten en insecten snel over het scherm. De meeste zijn bruin of sepia; vele zijn doorschijnend. Door de techniek lijkt het alsof ze rechtstreeks op de film zijn geplakt. Van dichtbij zien we patronen in de vleugels, vergelijkbaar met de nerven in een blad. Soms lijken de beelden op papieren uitsnijdingen, zoals bij Matisse.

Alles in Anticipation of the Night wordt in een veelheid van aspecten getoond, in wisselende snelheden, met cruciale lichtwisselingen en korreligheid. Deze film neemt afscheid van de laatste zieltogende gedachte aan de zichtbare hoofdpersoon en alle primitieve ‘point of view’-trucjes van de narratieve cinema.

Chick Strand laat vijf vrouwen met directe, openhartige verhalen hun ervaringen delen van gendergerelateerde pijn en vreugde. Soft Fiction gaat in op de identificatie met en de weergave van vrouwelijkheid, en het verschil tussen consensuele en misbruikende seksualiteit.

Met een 16mm Bolex-camera bedacht de Frans-Peruaanse filmmaker Rose Lowder (1941) haar eigen, unieke manier van filmen. In haar cinema van perceptie verweeft ze tijd en ruimte. Haar beroemde “Bouquets” bestaan uit een reeks composities van één minuut waarvan niet minder dan 1440 op verschillende tijdstippen gefilmde frames met elkaar zijn verweven, zodat elk boeket bloemen ook een boeket beelden wordt.

Deze avant-garde klassieker is een intieme impressie van de geboorte van een kind, gefilmd door de aanstaande vader zelf, Stan Brakhage. Hij filmt de eerste weeën, het moment van geboorte en het doorknippen van de navelstreng van zijn eerste kind.

Van Barbara Hammers oeuvre met meer dan tachtig audiovisuele werken blijft Dyketactics uit 1974 het meest iconisch. Met deze vier minuten durende lofzang op lesbische seksualiteit, maakte Hammer haar nieuw ontluikende seksuele identiteit publiek bekend.

Een stille meditatie over de dood waarin lichamen in een mortuarium worden getoond. In dit werk, een van de meest schokkende voorbeelden van body horror, maakt Brakhage onze eigen perceptie tot het monster.

Een stille film met collages en geschilderde scènes van vrijpartijen tussen kunstenaar Carolee Schneemann en haar toenmalige partner, componist James Tenney, gadegeslagen door hun kat Kitch.

Als iemand die niet zozeer een ‘survivor’ als wel een ‘thriver’ van kanker is, zet Barbara Hammer in deze film haar ziekte om in herstel.

Aan de hand van de poëzie van een dichteres uit de zesde eeuw v.Chr. ontrafelt een groep vrouwen, waaronder filmmaker Barbara Hammer zelf, het papyrusgaas dat het lesbische lichaam omhult en brengt haar tot leven.