Overslaan en naar de inhoud gaan
yanco Home
Menu
  • Home
  • kijk
  • magazine
  • kalender
  • index
  • Abonneren
Zoeken Meld je aan
  • nl
  • en
You are here
  • Home
  • Magazine
  • Een aanklacht
Sirène (Raoul Servais, 1968)
Sirène (Raoul Servais, 1968)

Een aanklacht

Raoul Servais’ Sirène (1968)

essay door
Charlotte Timmermans
01.10.2022

Het geloei van een sirene schreeuwt ons Sirène binnen, het vijfde ambachtswerk van schilder en animatiefilmpionier Raoul Servais. Het contrast met de zoetgevooisde zeemeermin, de eigenlijke sirene in dit verhaal, kon niet groter. De toon is gezet voor de onwerkelijke, door mechaniek beheerste havenstad waarin het verhaal zich afspeelt. Het zou Oostende kunnen zijn, de geboortestad van Servais, of iedere andere kleine, verkommerde havenstad elders ter wereld.

Al snel zet Servais de grenzeloze mogelijkheden van het medium animatie in voor een surrealistisch tafereel: twee kraangrijpers bekvechten om een goederenkist. De kist valt in splinters uit elkaar op de kade. De inhoud: een stapel raketbommen. Oorlog staat centraal in verschillende van Servais’ films (Chromophobia, Operation X-70, Tank), maar draagt hier eerder terloops bij aan het dystopische wereldbeeld. De toekomst is kaalgevreten door oorlog en industrie. Letterlijk kaalgevreten: een eenzame visser vangt de ene na de andere visgraat. De man ziet er intens ongelukkig uit.

Maar dan trekken dromerige fluittonen zijn aandacht. De visser is getuige van een prachtig schouwspel. De vuurrode achtergrond gaat over in een blauw dat door het maanlicht verlicht lijkt. Zo introduceert Servais nadrukkelijk een tegengestelde alternatieve wereld, waarin net als in zijn Gouden Palmwinnaar Harpya (1979) een hybride mythisch wezen haar tegenspeler betovert. Een scheepsjongen, bewust met zachte lijnen getekend, bespeelt een dwarsfluit om zijn geliefde tot leven te wekken. Volgens de legende lokt de bloedmooie maar duivelse sirene scheepslui naar de bodem van de zee. Daarvan is hier geen sprake. Ze zorgt voor de wind in zijn zeilen, voor een uitweg uit deze helse stad.Tot de mechanische aasgieren die de haven bewaken wakker schieten. De wereld kleurt weer donkerrood en vol suspense wordt toegewerkt naar het moment dat de zeemeermin in de grijpgrage bek van een kraan belandt, en te pletter stort. Een ander soort aasgier dient zich aan: een leger aan agenten, onderzoekers, fotografen en wetsdokters snelt ter plekke.

In deze centrale scène komt het meesterschap van Servais het beste tot uiting. De ritmische spelletjes met vorm lijken spontaan en haast organisch, maar besef goed: zelfs de kleinste beweging in animatie is weloverwogen. Bijna ieder frame maakt deel uit van een inventieve transformatie. De in het zwart gehulde, skeletachtige mannen versmelten steeds weer en vormen zo één entiteit. We herkennen dat motief van uniformiteit van Servais’ vorige tekenfilm, Chromophobia (1966), waarin soldaten samen één onverzettelijk blok vormen, en hij gebruikt het opnieuw in To Speak or Not to Speak (1970).

Deze versmelting is meer dan een vormspel. Het is ook het thematiseren van ‘the powers that be’. Hoewel de scène vol humor zit, is ze ook een aanklacht tegen onrecht (de willekeurige arrestatie van de visser), hebzucht (de zoölogen en lijkschouwers hakken de sirene nog liever in twee dan haar aan de andere partij te geven) en opschepperij (de rechercheurs gaan met de dode sirene op de foto). Door het kluitje mannen te vergelijken met een dinosauriër, drijft Servais de spot met het behoudsgezinde patriarchaat.

Servais staat bekend om de diversiteit van zijn stijlen en technieken, maar inhoudelijk zien we meer eenheid. Zijn werk is vaak een aanklacht tegen materialisme of onrecht, en een ode aan vrede, of in dit geval liefde. Net als in De Valse Noot (1963), Chromophobia en To Speak or Not to Speak verbeeldt de kunstenaar hier een dystopie waar een kleurrijke enkeling dankzij zijn idealen een verschil maakt. De scheepsjongen volhardt in zijn muziekspel en blijft zo verbonden met de sirene, van wie nog slechts een krijtlijn overblijft.

Servais kiest in Sirène resoluut voor magie als tegengif voor de gemechaniseerde maatschappij. Het decor kleurt opnieuw blauw. De maan werpt een magisch licht op de schaduw van het koppel, waarna het hand in hand ten hemel vaart. Is er een mooier ideaal dan de liefde?

Lees meer

Sirène

Raoul Servais, België, 1968, 9’

Een eenzame hengelaar is getuige van een zonderlinge idylle tussen een scheepsjongen en een zeemeermin. Droom of werkelijkheid?

Lees meer

    lees meer

    Note on Multitude (Ibro Hasanović, 2015)
    Note on Multitude (Ibro Hasanović, 2015)
    essay
    Lees meer

    Lang afscheid

    Ibro Hasanović’s Note on Multitude

    Savina Petkova
    01.10.2022

    Note on Multitude onderzoekt een meervoud van rijen — eerst, van veraf, daarna, dichtbij — snelle cuts overbruggen agressief de afstand waardoor ‘hier’ en ‘daar’ van positie wisselen. In minder dan acht minuten omvat Ibro Hasanović (regisseur, cinematograaf, monteur) een eindeloos verspreidend web van verhalen, hun kern vereeuwigd in de nachtelijke zwart-wit shots. Een harde maar lonkende ruk verbindt sequenties wanneer lichamen worden ingewisseld voor gezichten in gesprek met andere gezichten.

    Lees meer
    Meander (Joke Liberge, 2005)
    Meander (Joke Liberge, 2005)
    essay
    Lees meer

    Het tussenwezen

    Joke Liberge’s Meander (2005)

    Boet Meijers
    20.07.2026

    Zoals elke geslaagde zomerdag, gebeurt er bijna niets. De jongens wedijveren om aandacht van de meisjes, die op hun beurt alleen maar kleine broertjes in hen zien. Wel wordt er stiekem naar elkaar gegluurd. Deze leegte staat in contrast met zintuiglijkheid in zomers veelvoud: welgekomen briesjes door boomtoppen, voeten op steigerhout en een zon die royaal over het alles wordt uitgegoten maken van het seizoen haast de hoofdrolspeler, zo stoffelijk wordt hij naar het doek vertaald. Maar in tegenstelling tot hoe zo een middag daadwerkelijk zou klinken, is Meander vrij van dialoog.

    Lees meer
    © LITTLE LOWER THAN THE ANGELS (NEOZOON, 2019)
    interview
    Lees meer

    There Must Be a Way Out of This Disaster

    A conversation with NEOZOON

    Savina Petkova
    25.07.2025

    Do you like cat videos? Try watching a thousand in a row, spread them on a timeline, and map out the similarities and differences between them. This experiment could serve as a primer for the work of two-person art collective NEOZOON, whose preoccupation is human-animal relationality. Using only found footage and social media archives, the duo aims to expose the oppressive power structures that position humans as exceptional, and non-human animals as anything but.

    Lees meer
    © Gente del Po (Michelangelo Antonioni, 1947)
    artikel
    Lees meer

    Een eerste Antonioni

    Benjamin Antonissen
    27.05.2020

    De eerste kenmerken van Michelangelo Antonioni's filmtaal zijn al terug te vinden in het vroeg neorealistische Gente del Po (1947).

    Lees meer
    Waithood (Louisiana Mees-Fongang, 2019)
    Waithood (Louisiana Mees-Fongang, 2019)
    essay
    Lees meer

    In limbo

    Louisiana Mees-Fongangs Waithood

    Benjamin Antonissen
    02.02.2022

    Athene wordt vaak gezien als de ideale vakantiebestemming. Geboorteplaats van de democratie, vol cultuur, met een uitstekende keuken en pittoreske pleinen om zorgeloos te vertoeven. Maar voor het vijftal twintigers in Waithood voelt de Griekse hoofdstad eerder aan als een gevangenis, een plek waar ze de tijd met elkaar moeten zien te doden. Christos, de enige van de vijf met een stabiele baan, maakt luxueuze Airbnb’s schoon. Eens de toeristen zijn vertrokken, vermaken zijn maten zich in de appartementen. Al is afwachten misschien een betere term. Christos en zijn vrienden twijfelen over hun toekomst. De titel Waithood staat voor de periode van stagnatie bij net afgestudeerde jongeren, vaak in gebieden waar het economisch niet goed gaat.

    Lees meer
    The List is Black
    opinion
    Lees meer

    The List is Black

    Greg de Cuir Jr
    02.02.2026

    What are we looking to replicate or reflect when we construct a list of the “greatest films of all time”? The canon is encoded in many of our educations and structures many of our discussions about film—whether we are anti-canon or not. So with exercises such as this newest effort, we are telling ourselves what we already know.

    Lees meer
    Les enfants ont des oreilles (Kumail Gasiewski, 2025)
    Les enfants ont des oreilles (Kumail Gasiewski, 2025)
    verslag
    Lees meer

    Lichting KASK 2024-2025

    Evi Cats, Boet Meijers, Kathy Vanhout
    03.12.2025

    In het multidisciplinaire microklimaat van KASK School of Arts in Gent ontspruit elk jaar opnieuw een uiteenlopende groep filmmakers en audiovisuele kunstenaars. Dit is een selectie van de masterproeven waarmee de lichting 2024-2025 afzwaait.

    Lees meer
    © 8 Miljard Ikken (Nemo Vos, 2024)
    artikel
    Lees meer

    Van flaneur tot voyeur

    Nemo Vos’ 8 Miljard Ikken

    Elias Voskamp
    15.02.2025

    De Nederlandse digitale kunstenaar Nemo Vos aka Tibor de Jong creëert virtual reality-ervaringen die nog het best te omschrijven zijn als droomvluchten voor volwassenen. Zijn kunst neemt de kijker mee op een betoverende reis, waarbij die altijd in het ongewisse blijft over wat er in de volgende ruimte te wachten staat. 8 Miljard Ikken, zijn nieuwste en prijzenwinnende kortfilm, reflecteert op hoe we onze menselijkheid trachten te behouden in een steeds meer virtuele wereld.

    Lees meer

    Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief voor een overzicht van nieuwe releases, teksten, en evenementen!

    Inschrijven

    yanco is een magazine en streaming bibliotheek voor korte films en beeldcultuur

    kortfilm.be vzw
    Boondaalse Steenweg 249
    1050 Elsene
    BE 0478 441 315
    info@yanco.be

    met de steun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) van de Vlaamse Overheid

    VAF
    • over
    • colofon
    • privacy
    Facebook Instagram LinkedIn YouTube Letterboxd
    design door de Ronners
    website door eps en kaas