Overslaan en naar de inhoud gaan
yanco Home
Menu
  • Home
  • kijk
  • magazine
  • kalender
  • index
  • Abonneren
Zoeken Meld je aan
  • nl
  • en
You are here
  • Home
  • Magazine
  • Het tussenwezen
Meander (Joke Liberge, 2005)
Meander (Joke Liberge, 2005)

Het tussenwezen

Joke Liberge’s Meander (2005)

essay door
Boet Meijers
20.07.2026

Om en nabij je twaalfde verjaardag word je onvermijdelijk in tweeën gekliefd; de ene helft is nog kind—afhankelijk van en onderworpen aan je ouders, geïnteresseerd in Beyblades, trekdrop, geurende viltstiften en takken die op wapens lijken. De andere helft begint zichzelf als soeverein te zien, zich zorgvuldig bij te schaven, pijlen gericht op een troebel doel dat plots aan de einder is verschenen: volwassen worden.

Joke Liberge’s kortfilm Meander speelt zich af op een zomermiddag en volgt een groep jongens en meisjes die zich in deze tussenfase bevinden, aan de voet van de puberteit. Ze fietsen met zwembanden en handdoeken om hun nek naar een steiger aan de Nederlandse Maas, om te baden in de rivier en te lanterfanten in de zalige leegte van de grote vakantie. Fluitekruid en koolzaad die hun midzomer hoogte hebben bereikt, bieden beschutting tegen de buitenwereld en vormen de haag van een proeftuin waarin de kinderen onbelemmerd hun tenen in het volwassen leven kunnen dopen.

Zoals elke geslaagde zomerdag, gebeurt er bijna niets. De jongens wedijveren om aandacht van de meisjes, die op hun beurt alleen maar kleine broertjes in hen zien. Wel wordt er stiekem naar elkaar gegluurd. Deze leegte staat in contrast met zintuiglijkheid in zomers veelvoud: welgekomen briesjes door boomtoppen, voeten op steigerhout en een zon die royaal over het alles wordt uitgegoten maken van het seizoen haast de hoofdrolspeler, zo stoffelijk wordt hij naar het doek vertaald. Maar in tegenstelling tot hoe zo een middag daadwerkelijk zou klinken, is Meander vrij van dialoog. Afgezien van hier en daar een losse kreet spreken de kinderen niet. Wijzen en wenken zijn genoeg om zich verstaanbaar te maken. Daardoor lijken ze meer symbool te staan voor hun leeftijdscategorie dan dat zij individuen zijn. Zo wordt de zomermiddag een beetje van iedereen: een gedeelde herinnering aan dagen die in het terugblikken als niets anders dan gelukzalig aanvoelen, terwijl ze toch vooral gekleurd werden door zweterige onzekerheid.

Het lukt Liberge wonderbaarlijk goed om zonder tekst toch geloofwaardige personages neer te zetten. Niet alleen diëgetisch worden de kinderen niet gestoord; de hele filmcrew lijkt wel een schutkleur te hebben en zich te hebben verscholen in de begroeiing op de oever, zo onbevangen is het spel van de acteurs. De kinderen pulken in hun navels en kluiven aan hun vingers alsof er niemand meekijkt. De camera observeert bijna onzichtbaar, hij gluurt.

De gluurder hoort in de regel niet bij wat hij begluurt, hij is niet gewenst en daarom noodgedwongen om zichzelf vanop een afstand toegang te verlenen. Net als de volwassen kijker die zich tegoed kan doen aan een vervlogen tijd waar hij niet langer deel van uitmaakt maar ergens toch nog bij wil horen. Want ooit was hij net als zij, en de weergegeven jaren zijn zo vormend geweest dat het nog altijd voelt alsof ze hem op een manier toebehoren. Er is echter een ingang nodig, een meerpaal om de touwen omheen te werpen en aan te meren.

Lees meer

Meander

Joke Liberge, België, 2005, 15’

Op een warme, zomerse dag zoeken vijf pubers verkoeling bij een rivier. We observeren het gedrag van het groepje, hun blikken, gedraal en gedraai. Maar de heerlijke, lome rust dreigt verstoord te worden.

Lees meer

Afgezien van hier en daar een losse kreet spreken de kinderen niet. Wijzen en wenken zijn genoeg om zich verstaanbaar te maken. Daardoor lijken ze meer symbool te staan voor hun leeftijdscategorie dan dat zij individuen zijn. Zo wordt de zomermiddag een beetje van iedereen.

Boet Meijers

Dat ankerpunt vinden we bij een van de jongens. Hij valt al in de eerste scène op: als enige achterop de fiets bij iemand anders, met zijn neus in het scherm van zijn Gameboy. Daar speelt hij later op de steiger nog steeds mee; met opgetrokken knieën en al zijn kleren nog aan. Hij is de laatste die in het water springt en doet dit niet plonzend en pronkerig zoals de anderen, maar bedeesd en meer gestuwd door de angst buiten de groep te vallen. Het plezier wordt overschaduwd door bleek gepieker, een wikken en wegen dat verhuld moet blijven voor de spottende blik van leeftijdsgenoten. Wanneer er een binnenvaartschip langs vaart, klimmen de kinderen aan dek om er na een aantal tellen weer af te springen. Weer blijft onze jongen als laatste achter. Weifelend staat hij op de rand en ziet het donkere water voorbijtrekken. De tactiliteit die de film tot nu toe wist op te roepen, krijgt een ander karakter, zonder enige directe visuele aanleiding is voelbaar hoe de schroef van het schip griezelig onverbiddelijk door het water snijdt.

Het voelt alsof de sprong bestraft zal moeten worden. Het is de blik van een volwassene die naar kinderen kijkt en dicteert dat de juiste keuze maken betekent om niet in volggedrag te vervallen en naar eigen inzicht te handelen, te durven een ander pad in te slaan wanneer het risico van meelopen te groot is. “En als je vriend van een gebouw zou springen, zou jij dat dan ook doen?”: Het is bij veel ouders een favoriet retorisch strijdmiddel om hun kind na een stommiteit tot rede vatbaar te maken. Maar is er geen heil te vinden in gevaarlijk, onverantwoordelijk gedrag? Is het niet van belang om mee te lopen, te ontdekken wat de wereld en de ander van je wenst en verlangt, en wat er gebeurt wanneer je daar aan toegeeft? Heimelijk wil je gelijk krijgen, wens je dat er iets vreselijk mis loopt met de jongen, uit sensatiezucht, om van de spanning verlost te worden, en misschien ook wel om te rationaliseren wat een goede zaak het is je vroeger zo veel keer besloot om niet van de boot te springen.

Een dreigende gedachtengang op een geslaagde zomerdag, waar bijna niets gebeurt. Aan het eind van de dag is alles nog precies hetzelfde als het was, en dit zal nog zes zalige weken lang zo doorgaan.

Lees meer over

#511 Meander

    lees meer

    L'escale (Collectif Faire-Part, 2022)
    L’escale (Collectif Faire-Part, 2022)
    artikel
    Lees meer

    Een hachelijke tussenstop voor Collectif Faire-Part

    Gilles Vandaele
    27.05.2022

    Op 27 mei 2019 landen Paul Shemisi en Nizar Saleh, de Congolese helft van het Belgisch-Congolese filmcollectief Faire-Part, op de luchthaven van Luanda in Angola. Ondanks een geplande, aansluitende connectie zal het duo pas twee dagen later opnieuw opstijgen om hun reis naar Frankfurt verder te zetten. In de filmische brief L’escale doen Shemisi en Saleh hun verhaal over die akelige 'stopover'.

    Lees meer
    © 8 Miljard Ikken (Nemo Vos, 2024)
    artikel
    Lees meer

    Van flaneur tot voyeur

    Nemo Vos’ 8 Miljard Ikken

    Elias Voskamp
    15.02.2025

    De Nederlandse digitale kunstenaar Nemo Vos aka Tibor de Jong creëert virtual reality-ervaringen die nog het best te omschrijven zijn als droomvluchten voor volwassenen. Zijn kunst neemt de kijker mee op een betoverende reis, waarbij die altijd in het ongewisse blijft over wat er in de volgende ruimte te wachten staat. 8 Miljard Ikken, zijn nieuwste en prijzenwinnende kortfilm, reflecteert op hoe we onze menselijkheid trachten te behouden in een steeds meer virtuele wereld.

    Lees meer
    © J’ai faim, j’ai froid (Chantal Akerman, 1980)
    artikel
    Lees meer

    Het leven start hier en nu

    Chantal Akermans J’ai faim, j’ai froid (1984)

    Michaël Van Remoortere
    17.03.2025

    Henri Bergson geloofde dat het fenomeen genaamd humor ontstond wanneer de materiële wereld tekortdeed aan onze spirituele aspiraties. Had hij lang genoeg geleefd om het werk van Chantal Akerman te zien, dan kon hij in haar films een bewijs van zijn stelling vinden. Niet alleen was Akerman een begenadigd metteuse en scène van Chaplineske slapstick-taferelen, ook hoe zij de romantische liefde toont is, door de kloof tussen wensdroom en al te menselijke realiteit, vaak een bron van onbedaarlijk gniffelen.

    Lees meer
    © La Chambre (Chantal Akerman, 1972)
    La Chambre (Chantal Akerman, 1972)
    article
    Lees meer

    A Room of Her Own

    Chantal Akerman’s La Chambre

    Öykü Sofuoğlu
    17.11.2024

    Lounging on a small bed, Chantal Akerman’s posture seems casual and relaxed at first glance, but the repetitive tilts of her head—to the left and then back to center—contrasting with the smooth glide of the camera suggest otherwise. Restlessness is in the air, yet before we can discern it, the image is already on the move, retracing its steps for a second time.

    Lees meer
    Le film de l’été (Emmanuel Marre, 2017)
    Le film de l’été (Emmanuel Marre, 2017)
    essay
    Lees meer

    Kleine aardbevingen

    Emmanuel Marre’s Le film de l’été

    Laurence Boyce
    01.10.2022

    Er lijkt niet veel te gebeuren in Le film de l’été. Een man, Philippe, spreekt af met zijn vriend, Aurélien en diens 9-jarige zoontje Balthazar. Ze reizen rond, praten over banaliteiten, alles zonder ogenschijnlijk doel. Vervolgens nemen ze afscheid. Desondanks het versnipperd narratief voelt de film toch rijk, bomvol getuigenissen van een leven en momentane uitbarstingen van vrijheid in een wereld waarin toch voornamelijk de druk van de 21e eeuw domineert.

    Lees meer
    Your Father Was Born 100 Years Old, and So Was the Nakba (Razan AlSalah, 2017)
    Your Father Was Born 100 Years Old, and So Was the Nakba (Razan AlSalah, 2017)
    essay
    Lees meer

    Images in Fracture

    On “Reclaiming Archives”

    Arta Barzanji
    11.05.2026

    The opening gesture in 20 Handshakes for Peace (2014) by Mahdi Fleifel sets the terms for “Reclaiming Archives”, a programme in which images—official, historical, and digital—no longer function as stable records of the past. Instead, they appear as sites of staging, distortion, and loss. The films approach archives through their gaps and distortions. Found footage is shown as incomplete and shaped by the systems that produced it.

    Lees meer
    Mamada Perdida (Joke van den hof, 2016)
    Mamada Perdida (Joke van den hof, 2016)
    essay
    Lees meer

    Lusthof

    Joke Van den hofs Mamada Perdida

    Laïka Planchenault
    15.12.2024

    Naar aanleiding van het opmerkelijke Vice-artikel “Why Are Cuban Men Putting Pearls in Their Dicks?”, bedacht Joke Van den hof dit dampende verhaal over liefde en lust. De Antwerpse illustratrice en animator overdenkt de gevolgen van totale verliefdheid. Haar speelse weergave lijkt ver af te staan van het oorspronkelijke verhaal, maar bij nader inzien is dat behoorlijk logisch. Wat is een beter bewijs van de dwaasheden van de liefde (of is het lust?) dan een heleboel mannen die parels in hun penissen stoppen in de hoop hun seksuele partners het ultieme genot te bieden?

    Lees meer
    Ours is a Country of Words (Mathijs Poppe, 2017)
    Ours is a Country of Words (Mathijs Poppe, 2017)
    artikel
    Lees meer

    Terugkerende dromen

    Mathijs Poppe’s Ours is a Country of Words (2017)

    Yara Yuri Safadi
    20.09.2025

    De voice-over met een Palestijns accent informeert ons dat we naar een “film” aan het kijken zijn, wat de kunstmatigheid van de beelden benadrukt en tegelijk een verband legt met de realiteit van de Nakba. De stem van de man plaatst ons als kijkers in een verbeelde toekomst, een “waarin Palestina weer vrij is”. Ironisch genoeg bekijken we deze film in 2025, te midden van de voortdurende genocide in Gaza en de etnische zuivering en apartheid op de Westelijke Jordaanoever. In contrast met de harde realiteit van het heden, toont de sciencefictionachtige aanpak van Ours is a Country of Words het verlangen naar een toekomst waarin Palestina is bevrijd en vluchtelingen kunnen terugkeren.

    Lees meer

    Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief voor een overzicht van nieuwe releases, teksten, en evenementen!

    Inschrijven

    yanco is een magazine en streaming bibliotheek voor korte films en beeldcultuur

    kortfilm.be vzw
    Boondaalse Steenweg 249
    1050 Elsene
    BE 0478 441 315
    info@yanco.be

    met de steun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) van de Vlaamse Overheid

    VAF
    • over
    • colofon
    • privacy
    Facebook Instagram LinkedIn YouTube Letterboxd
    design door de Ronners
    website door eps en kaas