Overslaan en naar de inhoud gaan
yanco Home
Menu
  • Home
  • kijk
  • magazine
  • kalender
  • index
  • Abonneren
Zoeken Meld je aan
  • nl
  • en
You are here
  • Home
  • Magazine
  • Een hachelijke tussenstop voor Collectif Faire-Part
L'escale (Collectif Faire-Part, 2022)
L’escale (Collectif Faire-Part, 2022)

Een hachelijke tussenstop voor Collectif Faire-Part

artikel door
Gilles Vandaele
27.05.2022

Op 27 mei 2019 landen Paul Shemisi en Nizar Saleh, de Congolese helft van het Belgisch-Congolese filmcollectief Faire-Part, op de luchthaven van Luanda in Angola. Ondanks een geplande, aansluitende connectie zal het duo pas twee dagen later opnieuw opstijgen om hun reis naar Frankfurt verder te zetten. In de filmische brief L’escale doen Shemisi en Saleh hun verhaal over die akelige 'stopover'.

Terwijl archiefbeelden van weelderige wolkenformaties voorbijglijden, gefilmd doorheen een nauw vliegtuigraampje, wordt de illusie van een vlotte reis — een vanzelfsprekendheid voor zij met privileges — doorbroken door Shemisi’s en Saleh’s voice-over. Het duo vertelt op spontane maar bedachtzame manier hoe ze na hun landing in Luanda werden tegengehouden door de stewards, simpelweg omwille van hun Congolese paspoorten. “Vervalste papieren,” klonk het. Een kafkaiaans proces volgt, Shemisi en Saleh worden wijsgemaakt te zullen moeten wachten in een hotelkamer om daarna rechtsomkeer te maken, terug naar Kinshasa. Maar in plaats van in een comfortabele slaapplaats worden ze in een kerker gegooid. Uit die listige en ongegronde opsluiting ontsnappen ze slechts ternauwernood, na twee dagen ellende, en mede dankzij een door een celgenoot binnengesmokkelde telefoon en een internationale steuncampagne die de Angolese autoriteiten het vuur aan de schenen legde.

Wat het verraderlijk simpele L’escale meesterlijk onderstreept is niet hoe zeldzaam hun hechtenis was, maar wel hoe uitzonderlijk de vrijlating. Pas na tal van telefoongesprekken tussen vrienden, kunstinstituten, overheden en ambassades kwam er schot in de zaak. Hun achtergebleven celgenoten, afkomstig uit alle uithoeken van Centraal-Afrika en vaak al maandenlang in opsluiting, zijn ze nu, drie jaar later, niet vergeten: in een lange oplijsting benoemen de filmmakers enkelen van hen. Zo sleuren de cineasten slachtoffers van deze arbitraire wandaden uit de anonimiteit en hopen ze op rechtvaardigheid, voor hun gewezen lotgenoten, maar ook voor alle onschuldige toekomstige reizigers die een gelijkaardig lot riskeren.

Nu de film internationaal verdeeld en bekroond wordt (vorige maand nog met de Prize of the Jury of the Ministry of Science and Culture of North Rhine-Westphalia op het kortfilmfestival in Oberhausen) krijgt de al merkwaardige film nog een extra dimensie. Niet alleen dwingt het werk ons te erkennen dat niet iedereen even vrij is zich over werelddelen heen te verplaatsen, maar wijst het nu ook, bewust of niet, op de curiositeit dat een film vlotter landsgrenzen overschrijdt dan de makers ervan. Dat spanningsveld maakt inherent deel uit van de aanleiding van L’escale, aangezien Shemisi en Saleh in 2019 ook al onderweg waren naar een filmfestival toen ze noodgedwongen tot halt werden geroepen in Luanda.

Hoewel slechts kort vermeld toch zeer aanwezig voor iedereen die begaan is met Collectif Faire-Part is ook de Belgische helft van de groep: Rob Jacobs en Anne Reijniers, in L’escale op de achtergrond verscholen tot de aftiteling verschijnt. Ook zij werden in mei 2019 verwacht op hetzelfde filmfestival en in tegenstelling tot hun Congolese creatieve partners hadden zij geen problemen om hun bestemming te bereiken. Dat Jacobs en Reijniers probleemloos konden reizen, louter omdat ze dragers zijn van een Belgisch paspoort en een witte huid, onderstreept de akelige conclusies die deze film tracht te vervatten, zonder die te (moeten) expliciteren.

L’escale is niet het eerste wapenfeit van dit ensemble. Sinds hun ontmoeting in 2015 maakte het viertal onder andere Faire-Part (2019), In vele handen (2020) en Speech For A Disappearing Statue (2021), respectievelijk scherpzinnige studies over de koloniale navelstreng die Congo en België nog steeds met elkaar verbindt, de Congolese collectie van een Belgisch museum en de noodzaak tot de dekolonisatie van het straatbeeld. De zoektocht naar een postkolonialistische toekomst vormt de rode draad in hun oeuvre. Faire-Part begrijpt dat die weg een open vraag is met vele mogelijke antwoorden en dat vooral de Congolese kant van het gesprek dringend gehoord moet worden. In hun aanpak kiezen ze dan ook resoluut voor een pluraliteit en diversiteit aan stemmen, niet enkel gereflecteerd door het vierkoppige collectief maar ook door de vele mensen met wie ze samenwerken.

Die gelaagdheid en nuance maakt Collectif Faire-Part en hun laatste werk zo uniek. De filmische schoonheid en politieke scherpte die het viertal verenigd kan bereiken, is onmiskenbaar. Maar de te overkomen obstakels om dergelijk initiatief draaiende te houden, zo blijkt nog maar eens uit L’escale, zijn enorm. Toch slaagt het collectief er niet alleen in zeer geraffineerd werk te maken maar ook te inspireren, en een breed publiek aan te spreken. Dat maakt de eenvoudige vorm van L’escale, tegelijk een dankwoord en een bijtende brief, zo krachtig. De film is niet alleen een bevraging over hoe en waarom sommigen het meer of minder zouden verdienen om zich vrij te bewegen maar ook een belofte om buitengewoon werk te blijven maken, hoe groot de hindernissen ook zijn en het onrecht ook is.

Lees meer

L’escale

Collectif Faire-part, België, DR Congo, 2022, 14’

Filmmakers Paul Shemisi en Nizar Saleh beginnen aan een reis van de Democratische Republiek Congo naar Duitsland om hun nieuwste film te vertonen. Tijdens een tussenstop in Angola neemt hun reis echter een schrijnende wending wanneer de luchthavenautoriteiten de echtheid van hun documenten in twijfel trekken.

Lees meer

    lees meer

    Henry is a Girl Who Likes to Sleep (Marthe Peters, 2026)
    Henry is a Girl Who Likes to Sleep (Marthe Peters, 2026)
    article
    Lees meer

    In the Bosom of Images

    Marthe Peters’ Henry is a Girl Who Likes to Sleep (2026)

    Öykü Sofuoğlu
    31.03.2026

    Henry is a Girl Who Likes to Sleep finds the filmmaker once again looking back at herself, this time by orienting her gaze toward her beloved cat, the titular Henry—a chubby white feline with tricoloured splotches on her fur. Throughout the film, Marthe Peters delivers a playful voice-over addressed to Henry, drawing comparisons between their bodies, their unique habits and traits, while also questioning the love and affection she may be burdening her cat with.

    Lees meer
    © BURN TO SHINE (UGO RONDINONE, 2022)
    verslag
    Lees meer

    Vrijen met het publiek

    Cinema als avontuur in Anouk De Clercq’s Love That Moves The Sun

    Jannes Callens
    12.06.2024

    De in Berlijn gevestigde Belgische kunstenares Anouk De Clercq wil experimentele films openstellen voor argwanende mensen. Avant-garde cinema noemt ze koppig “avontuurlijke film”. In een kortfilmprogramma voor Courtisane maakt het cerebrale plaats voor een sensuele beleving, een fundamenteel lichamelijke ervaring van cinema.

    Lees meer
    Our Legacy (Caroline Poggi & Jonathan Vinel, 2016)
    Our Legacy (Caroline Poggi & Jonathan Vinel, 2016)
    interview
    Lees meer

    Against a Hierarchy of Images

    Interview with Caroline Poggi & Jonathan Vinel

    Maike Höhne, Flo Vanhorebeek
    11.11.2026

    In 2025, Kurzfilm Festival Hamburg approached acclaimed French filmmaking duo Caroline Poggi and Jonathan Vinel to visualise the festival motto “Provoke Love” as a festival trailer. With an arsenal of archival internet footage, their signature dystopian wit and a killer soundtrack, they ask a simple question: How do we find a way to be together again? Festival artistic director Maika Mia Höhne sat down with Vinel and Poggi to dissect this universal desire through the lens of their own artistic careers, exploring themes such as small-town boredom, growing up with the internet, and the terrible beauty inherent in all of this.

    Lees meer
    © 0.2 MILLIGRAMS OF GOLD (DIEGO QUINDERÉ DE CARVALHO, 2021)
    0.2 Milligrams of Gold (Diego Quinderé de Carvalho, 2021)
    interview
    Lees meer

    From the Ardennes to the Amazon

    A Conversation About Eco-Activism in Cinema

    Jannes Callens
    13.01.2025

    Diego Quinderé de Carvalho’s 0.2 Milligrams of Gold and Andrés Jurado’s Yarokamena invite us to reconsider our relationship with nature, history, and the systems that shape our lives. In conversation, both filmmakers talk about their filmmaking process and the question of activism in art.

    Lees meer
    Tengu: God of Mischief (Colin Read, 2013)
    Tengu: God of Mischief (Colin Read, 2013)
    interview
    Lees meer

    Rooftop-shredding Deities

    Interview with Colin Read

    Emma Daelman
    14.11.2026

    In his films, NYC-based filmmaker Colin Read uses skateboarding to playfully reflect on themes such as life, death, and nature. His 90s-style fisheye Sony VX1000 evokes nostalgia for the heyday of skateboarding, but his visual language expands and challenges the format, both in its content and form. The success of Read’s skate films gave him the opportunity to create music videos for Radiohead, Glass Animals and Weezer, as well as commercials for Converse, Lexus and Burberry. While skateboarding features in some of his commercials, the visual language and technical skill he built through skate videography creep into all of his work.

    Lees meer
    © SENSITIVE CONTENT (NARGES KALHOR, 2023)
    Sensitive Content (Narges Kalhor, 2023)
    essay
    Lees meer

    Sensitive Content

    Emily Jisoo Bowles
    26.09.2025

    Curated by Inge Coolsaet for argos, the short film programme “Sensitive Content” probes the uneasy politics of visibility in a world rocked by mass unrest and censorship, where the abundance of irrefutable evidence clashes against technologies of repression. Since the advent of the smartphone in the early 2010s, the camera has become a cyborgian extension of the body.

    Lees meer
    I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore (Viv Li, 2020)
    I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore (Viv Li, 2020)
    essay
    Lees meer

    Oost west, thuis best

    Viv Li’s I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore

    Bo Alfaro Decreton
    22.02.2025

    I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore begint in de luchthaven van Beijing en eindigt in een grijze Brusselse winkelstraat waar het woord ‘home’ ostentatief en plakkerig op een grote vitrine prijkt. Viv Li omgordt haar terugkeer naar huis met de kille aanwezigheid van non-lieux: plaatsen die, volgens de Franse antropoloog Marc Augé, geen geschiedenis of identiteit in zich dragen noch uitnodigen tot uitwisseling. Iedereen blijft er anoniem. Zo plaatst Li non-lieux haaks op de thuisplek. Een thuisplek die evenwel niet louter synoniem staat voor het ouderlijke huis of de stad waar ze opgroeide, maar ook ontstaat door vriendschappen, herinneringen en vertrouwde gezichten.

    Lees meer
    what else grows on the palm of your hand? (Dhiaa Biya, 2023)
    what else grows on the palm of your hand? (Dhiaa Biya, 2023)
    essay
    Lees meer

    Fluisterende handen

    Dhiaa Biya’s what else grows on the palm of your hand? (2023)

    Bo Alfaro Decreton
    01.05.2026

    In een reeks intieme, huiselijke taferelen die het heden met het verleden verweven, eert Dhiaa Biya de doorleefde handen van een (overleden) grootmoeder. Door de herhaling van dezelfde gebaren, smelten de handen van drie generaties vrouwen samen, los van iedere belemmering die de voortschrijdende tijd stelt. Is er een mooier lichaamsdeel dan de handen om bij stil te staan om de uitgedoofde verbinding tussen hoofd en lichaam, een kenmerk van deze razende tijden, terug aan te wakkeren?

    Lees meer

    Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief voor een overzicht van nieuwe releases, teksten, en evenementen!

    Inschrijven

    yanco is een magazine en streaming bibliotheek voor korte films en beeldcultuur

    kortfilm.be vzw
    Boondaalse Steenweg 249
    1050 Elsene
    BE 0478 441 315
    info@yanco.be

    met de steun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) van de Vlaamse Overheid

    VAF
    • over
    • colofon
    • privacy
    Facebook Instagram LinkedIn YouTube Letterboxd
    design door de Ronners
    website door eps en kaas