Overslaan en naar de inhoud gaan
yanco Home
Menu
  • Home
  • kijk
  • magazine
  • kalender
  • index
  • Abonneren
Zoeken Inloggen
  • nl
  • en
You are here
  • Home
  • Magazine
  • Oost west, thuis best
I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore (Viv Li, 2020)
I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore (Viv Li, 2020)

Oost west, thuis best

Viv Li’s I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore

essay door
Bo Alfaro Decreton
22.02.2025

In I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore legt Viv Li een familiebezoek aan Beijing vast in tedere alledaagse vignettes. Die verhouden zich elk op hun eigen speelse manier tot de vraag: als we naar huis gaan, waar keren we dan precies naar terug?

Alles vloeit in een luchthaven: de stroom passagiers, de koffers op het roltapijt waarvan de metalen wanden het licht van de plafondspots weerkaatsen. Die kille stralen worden golfjes die zich onvermoeibaar maar tergend traag voortbewegen op het ritme van de band naar een punt dat steeds verder gaat liggen: de illusie van een eindbestemming. Hoe komt het toch dat het traject ergens naartoe zo veel langer aanvoelt dan de terugkeer? Het is een raadsel dat menig kind, turend uit het autoraam, vastberaden poogde op te lossen. Het antwoord blijkt bijster simpel en toch verlost het ons niet van de hardnekkigheid van die ervaring.

I Don’t Feel at Home Anywhere Anymore begint in de luchthaven van Beijing en eindigt in een grijze Brusselse winkelstraat waar het woord ‘home’ ostentatief en plakkerig op een grote vitrine prijkt. Li omgordt haar terugkeer naar huis met de kille aanwezigheid van non-lieux: plaatsen die, volgens de Franse antropoloog Marc Augé, geen geschiedenis of identiteit in zich dragen noch uitnodigen tot uitwisseling. Iedereen blijft er anoniem. Zo plaatst Li non-lieux haaks op de thuisplek. Een thuisplek die evenwel niet louter synoniem staat voor het ouderlijke huis of de stad waar ze opgroeide, maar ook ontstaat door vriendschappen, herinneringen en vertrouwde gezichten.

Herenigd in de auto, na elkaar twee jaar lang louter online te zien, moet de familie Li terug wennen aan elkaars aanwezigheid. Li is nog maar aangekomen of haar moeder vraagt al wanneer ze ook alweer vertrekt. Een vertrek dat steeds te kortbij zal liggen. Het eerste, verkennende gesprek laat veel onuitgesproken. De lucht in de auto dikt in, het geruis van de autostrade zwelt aan. Zo snel zo weinig gespreksstof over hebben confronteert, toch is er ook troost te vinden in de voorspelbaarheid van het tafereel.

Eenmaal terug liggen de losse eindjes overal verspreid: er is een half afgemaakte collage van stickers boven haar bed, er is de oom die dacht dat ze in het buitenland een restaurant zou openen, er is dat onvoltooide gesprek met een ex-geliefde. De dagen flitsen voorbij en roepen telkens opnieuw dezelfde vraag op: als je die losse eindjes vasthoudt en erkent voor wat ze zijn, bij gebrek aan tijd om er verder iets mee aan te vangen, is dat dan genoeg om je weg helemaal terug te vinden?

Het antwoord op die vraag zit niet in woorden vervat. Want taal is een site van onrust, verwarring, afstand en illusie, waar men, in het beste geval, volhardt in toegewijde onderhandeling. Dat maakt Li tastbaar door te spelen met de vertaling. Er is een opmerkelijk verschil in de filmervaring afhankelijk van de talen die de toeschouwer beheerst. Zo is er, op de beginscènes na, geen simultane vertaling van de gesprekken in het Mandarijns. Het anderstalige publiek kan dus niet steunen op de woorden van Li’s gesprekspartners, noch berusten in de goddelijke aanwezigheid van een ‘neutrale’ vertaler. Zij moeten het doen met de gevatte, guitige statements waarmee Li de conversaties in de boventiteling samenvat (“My granny wonders why I am still not fat and what kind of crap I eat when abroad”, maar ook: “She asks me how much money I earn every time I visit her. I never answer because she would be very disappointed.”). De woorden hangen als uitgestelde buien over de hoofden van haar entourage.

kijk nu

Lees meer

I Don’t Feel At Home Anywhere Anymore

Viv Li, België, China, 2020, 16’

Een weemoedig maar geestig verslag van een reis naar Beijing door filmmaker Viv Li, een Chinese kunststudente die al tien jaar in het buitenland woont. Haar verblijf bij haar familie laat zien hoe ontworteld ze is geraakt door haar leven in Europa.

Lees meer

Li legt kloven bloot tussen haar en haar geliefden, niet om ze te dichten, maar om te weten waar voor haar het bewandelbare gebied ligt. Voor Li is thuis, op verstoorde verwachtingen en enkele ongemakkelijke vragen na, de plek waar de wedren van het leven achtergrondlawaai wordt.

Bo Alfaro Decreton

Door die vrije ‘vertaling’, neemt Li voor anderstalige toeschouwers expliciet alle lagen van de vertelling in. Waar dit een vorm van afstandelijkheid teweeg zou kunnen brengen, zorgt de zelfbewuste, humoristische toon van Li net voor nabijheid. Ze relativeert narratieve autoriteit door die te combineren met een quirky mise-en-scène, stilistisch verwant aan Noah Baumbachs Frances Ha (2012).

Zo ontstaat er een even stuntelige als charmante interactie tussen Li en een familielid tijdens een bezoek aan Tian’anmen, de toegangspoort tot De Verboden Stad. Tussen alle toeristen door proberen zij een foto als souvenir te maken. Li wordt van de ene hoek van het frame naar de andere gestuurd, staat veraf om dan toch steeds wat dichterbij te komen. De scène vormt een mooie bespiegeling op het thuiskomen: waar moet men exact staan om zowel in het plaatje op te gaan als zich ervan te onderscheiden?

Door haar film in dagen op te delen en op snel tempo van setting te wisselen (we reizen van een huiskamer van de grootmoeder, naar het besneeuwde dakterras van een vriend, en een koffiezaak vergezeld door een vriendin) poogt Li vat te krijgen op de grilligheid van haar gemis. Dat resoneert op een poëtische manier met de statische kaders die veel ruimte om de personages heen open laten: de onderste helft is bevolkt, de bovenste helft blijft, op Li’s boventiteling na, zo goed als leeg.

Door ondertussen al geruime tijd in het buitenland te wonen, ervaart de filmmaker dat ze een deel van zichzelf aan het verliezen is. In de terugkeer naar huis ziet Li dan ook een toenadering naar zichzelf, al moet dat proces niet al te romantisch opgevat worden. Zo wordt het thuisland in meer recentere diasporische narratieven, volgens Anh Hua, niet meer zo snel eerder nostalgisch bekeken als “een ‘authentieke’ ruimte om bij te horen”. Terwijl Li de collage aan haar slaapkamermuur aanvult met een spottende illustratie van Mao Zedong met kinderlijke paardenstaartjes, hoort ze haar vader Hong Kong vergelijken met een “kind dat zijn biologische moeder is vergeten nadat het bij zijn rijke stiefmoeder heeft gewoond”. Datzelfde gevoel doemt ook op in de boventiteling tijdens een gesprek met een gelijkgestemde vriend: “Brent and I agree that when we are not in Beijing, we miss it a lot, but if we stay here longer, we go crazy.”

Li legt kloven bloot tussen haar en haar geliefden, niet om ze te dichten, maar om te weten waar voor haar het bewandelbare gebied ligt. Voor Li is thuis, op verstoorde verwachtingen en enkele ongemakkelijke vragen na, de plek waar de wedren van het leven achtergrondlawaai wordt. Want: “At home, I can just really be a loser, and I know that it is a place where I will be okay. They don’t expect me to sit straight or talk smart. I can just be whatever.”

Thuis is zo idealiter de plek waar we (ons) schaamteloos kunnen verliezen zonder ons te moeten laven aan anonimiteit. Het is de plek waarnaar de trajecten heen en terug, hoe vaak die zich ook herhalen, nooit even lang zullen aanvoelen — ongeacht de hoeveelheid ongestelde vragen en ambigue antwoorden die we op zak hebben.

    Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief voor een overzicht van nieuwe releases, teksten, en evenementen!

    Inschrijven

    yanco is een magazine en streaming bibliotheek voor korte films en beeldcultuur

    kortfilm.be vzw
    Boondaalse Steenweg 249
    1050 Elsene
    BE 0478 441 315
    info@yanco.be

    met de steun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) van de Vlaamse Overheid

    VAF
    • over
    • colofon
    • privacy
    Facebook Instagram LinkedIn YouTube Letterboxd
    design door de Ronners
    website door eps en kaas