index

Een dag uit het leven van een kameel, die eindeloos rondjes loopt in een sesammolen: een sombere, kleine ruimte. Maar deze opmerkelijke film heeft ook humor. Wie dat wil kan een parallel zien tussen het gevoelsleven van de dromedaris en van in Soedan gecensureerde filmmakers. Beiden dromen van vrijheid.

All My Life is een drie minuten durende, glijdende camerabeweging langs een oud houten hek, omlijst door de blauwe lucht erboven en een strook zomerbruin gras daaronder. Op de soundtrack hoor je het gekraak en gesis van een oude plaat. Al snel zingt Ella Fitzgerald “All My Life” in een sessie uit 1936 met pianist Teddy Wilson.

Op het moment van schrijven, begin 2026, is de situatie in Iran totaal onbegrijpelijk voor de buitenwereld, maar vooral levensbedreigend voor haar inwoners. De droom van een Iran na de Islamitische Republiek maakt niet alleen deel uit van het online discours, maar ook van het protest op straat. Net dat is wat Iraans beeldend kunstenaar Saleh Kashefi verbeeldt in hun bekroonde video And How Miserable is the Home of Evil: onder een drukkende soundscape vol revolte komt dictator Ali Khamenei (eindelijk) ten val.

Alles in Anticipation of the Night wordt in een veelheid van aspecten getoond, in wisselende snelheden, met cruciale lichtwisselingen en korreligheid. Deze film neemt afscheid van de laatste zieltogende gedachte aan de zichtbare hoofdpersoon en alle primitieve ‘point of view’-trucjes van de narratieve cinema.

Manuel Muñoz Rivas verandert de dagelijkse overtocht van een veerboot op een Spaanse rivier in een rituele oversteek van heilige schoonheid. De zielen van de passagiers dwalen door zwevende verhalen over hun dagelijks leven.

In dit documentaire-essay laat Harun Farocki zien dat de beroemde scène van de gebroeders Lumière met dezelfde titel al de kiem in zich draagt van een te verwachten maatschappelijke ontwikkeling: het uiteindelijke verdwijnen van de toen gecapteerde vorm van industriële arbeid.

De flickerfilm Arnulf Rainer is vandaag nog steeds een mijlpaal in de filmgeschiedenis. In dit radicale werk reduceerde Peter Kubelka cinema tot zijn eenvoudigste vorm van expressie: elk frame bestaat uit licht of duisternis, stilte of geluid.

In Suzan Pitts cultklassieker Asparagus wordt het ontembaar groeien van een aspergeplant gelinkt aan vrouwelijke seksualiteit. Terwijl de urbane wereld absurdistisch doordraait, transformeert de groene vrucht deze realiteit.

In het droomachtige verhaal van At Land spoelt een vrouw, gespeeld door filmmaker Maya Deren zelf, aan op een strand en ze maakt een vreemde reis waarbij ze ondermeer andere versies van zichzelf ontmoet. Volgens Deren draait de film over de strijd om je persoonlijke identiteit te behouden.

Mati Diops experimentele documentaire Atlantiques is een voorloper maar ook een narratieve zijsprong van wat tien jaar later haar langspeeldebuut Atlantics zou worden. Een groep jonge Senegalese mannen praat over een mogelijke poging om de oceaan over te steken naar Spanje.

Begone Dull Care brengt een wild stuk muziek tot leven met abstract-expressionistische animatie. Evelyn Lambart en Norman McLaren schilderden kleuren, vormen en transformaties rechtstreeks op hun filmstrip, iets wat onmogelijk te simuleren is met digitale tools.

Agnès Varda woonde in Californië toen een van de Black Panthers-oprichters, Huey P. Newton, in 1967 na een rijbewijscontrole werd gearresteerd voor het doden van een politieagent – volgens de Panthers een overduidelijk geval van racistisch onrecht. De daaropvolgende zomer toog Varda met haar 16mm-camera naar een Free Huey-demonstratie in Oakland.

Blight draait om de aanleg van de M11 Link Road in Oost-Londen en de langdurige en bittere campagne waarmee omwonenden hun huizen wilden beschermen tegen sloop. Wat wordt gepresenteerd is tegelijkertijd feit en fictie.

In het verstilde maar toch verontrustende Blue presenteren de Thaise meester Apichatpong Weerasethakul en zijn vaste medewerkster Jenjira Pongpas Widner een koortsachtige sluimering en een gechoreografeerde dans van perkamentrollen.

De eerste film van Ousmane Sembène maakt gebruik van een mix van documentaire- en fictie technieken om het verhaal te vertellen van een jonge karrenbestuurder in Dakar. Borom Sarret illustreert de armoede in Afrika en toont dat onafhankelijkheid de problemen van de bevolking niet heeft opgelost.

Met een 16mm Bolex-camera bedacht de Frans-Peruaanse filmmaker Rose Lowder (1941) haar eigen, unieke manier van filmen. In haar cinema van perceptie verweeft ze tijd en ruimte. Haar beroemde “Bouquets” bestaan uit een reeks composities van één minuut waarvan niet minder dan 1440 op verschillende tijdstippen gefilmde frames met elkaar zijn verweven, zodat elk boeket bloemen ook een boeket beelden wordt.

Een kat ligt half te slapen, half te luisteren naar Federico Mompou’s “Pájaro triste”. Deze eerste tape in Chris Markers Bestiaire-trilogie, een reeks korte films die uitsluitend aan dieren zijn gewijd, toont zijn geliefde kat, Guillaume-en-Egypte.

In deze korte animatiefilm van Wallace and Gromit-maker Nick Park worden verschillende dieren in de dierentuin geïnterviewd over hun leefomstandigheden. De film wijst op problemen bij het huisvesten van wilde dieren, maar doet dat met heel wat humor.

Drie surrealistische voorstellingen van communicatiestoornissen die zich voordoen op alle niveaus van de menselijke samenleving. Tijdens dit 12 minuten durende magnum opus toont Jan Švankmajer zijn virtuositeit en grenzeloze inventiviteit door driemaal van artistieke stijl en animatietechniek te veranderen.

Van Barbara Hammers oeuvre met meer dan tachtig audiovisuele werken blijft Dyketactics uit 1974 het meest iconisch. Met deze vier minuten durende lofzang op lesbische seksualiteit, maakte Hammer haar nieuw ontluikende seksuele identiteit publiek bekend.

Elephant is zonder twijfel Alan Clarke’s meest sombere film: een compilatie van achttien moorden in de straten van Belfast, zonder verklarende vertelling. Na elke moord blijft de camera langer dan prettig is, hangen bij de lichamen, waardoor de kijker wordt gedwongen om de wreedheid van hun dood onder ogen te zien.

In de video-installatie Ever Is Over All plaatst Pipilotti Rist bloemen naast haar magische toverstaf en zet zo daden van agressie en vernietiging om in welwillende en creatieve handelingen. Een anarchistische jonge vrouw slaat vrolijk ruiten in elkaar.

In een groeve raken twee jongens verwikkeld in een ogenschijnlijk onschuldig machtsspel, met Moeder Natuur als enige toeschouwer.

Fireworks uit 1947 is een mijlpaal: de eerste Amerikaanse film met een gay verhaal. Kenneth Anger zelf speelt de hoofdrol. De film illustreert het ontwaken van een onderdrukt verlangen, een grove fantasie.

In wat algemeen wordt beschouwd als zijn beste film, reduceert Len Lye cinema tot zijn meest elementaire componenten door krassen te maken op pellicule met behulp van verschillende middelen, variërend van tandheelkundige instrumenten tot een oude Indiaanse pijlpunt. De titel verwijst naar een term uit de moderne natuurkunde: ‘free radicals’ zijn deeltjes energie.

Een stille film met collages en geschilderde scènes van vrijpartijen tussen kunstenaar Carolee Schneemann en haar toenmalige partner, componist James Tenney, gadegeslagen door hun kat Kitch.

Zuza Banasińska vindt de beroemde Slavische heks Baba Yaga opnieuw uit door een slimme montage van seksistische films uit het archief van de Poolse Educatieve Film Studio. In een verontrustende voice-over stelt die hun eigen non-binaire identiteit in vraag.

Hollis Frampton laat foto’s zien en haalt herinneringen op. Na een minuut vatten de foto’s vlam en verbranden ze tot as. In deze zwart-witfilm, onderdeel van een groter werk genaamd Hapax Legomena, smelten herinnering en vooruitblik samen.

Wanneer een ongewoon dichte mist het wilde bos in een sluier hult, dwaalt een hulpeloze egel door de poederachtige mist. Zal de jonge bezoeker zijn weg terug naar huis vinden? Hedgehog in the Fog heeft zijn eigen folklore voortgebracht en er staat zelfs een monument voor de egel in Kiev.

Illusions is een aangrijpende kritiek op de kracht van cinema om de perceptie te beïnvloeden en onderzoekt de mythe van raciale identiteit. Julie Dash’s fictiefilm belicht de instrumentalisering van Hollywood tijdens de oorlog.